عوارض اسکن هسته ای از قلب برای اطرافیان و معرفی 8 عوارض آن

آخرین به‌روزرسانی در آوریل 7, 2026 توسط دکتر لیلا نجم افشار متخصص قلب و عروق – نظام پزشکی 105716

اسکن هسته ای از قلب یکی از پیشرفته‌ترین روش‌های تشخیصی در پزشکی مدرن است که برای بررسی جریان خون، عملکرد عضلات قلب و شناسایی گرفتگی عروق استفاده می‌شود. در این روش با تزریق مقدار کمی ماده رادیواکتیو و تصویربرداری تخصصی، پزشکان می‌توانند وضعیت سلامت قلب را با دقت بالا ارزیابی کنند. اهمیت اسکن هسته ای از قلب زمانی بیشتر می‌شود که علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس یا احتمال سکته قلبی وجود داشته باشد.

این تست غیرتهاجمی است و به نسبت روش‌هایی مثل آنژیوگرافی، راحت‌تر و کم‌خطرتر انجام می‌شود. با این حال، برخی بیماران و اطرافیانشان نگرانی‌هایی درباره عوارض ناشی از پرتو دارند. واقعیت این است که مقدار تابش در اسکن هسته ای از قلب بسیار اندک است و با رعایت توصیه‌های پزشکی، خطری جدی فرد یا خانواده‌اش را تهدید نمی‌کند. همین ویژگی باعث شده که اسکن هسته ای از قلب به عنوان یکی از مطمئن‌ترین راهکارها برای تشخیص بیماری‌های قلبی شناخته شود.

بیشتر بدانید: اسکن هسته ای استخوان

8 عوارض اسکن هسته ای قلب برای اطرافیان

وقتی فردی اسکن هسته ای از قلب انجام می‌دهد، ماده رادیواکتیو به بدن او تزریق می‌شود و مقدار کمی پرتو از بدن فرد آزاد می‌گردد. این موضوع می‌تواند برای اطرافیان، به‌ویژه گروه‌های حساس، نگرانی‌هایی ایجاد کند.

شماره	عارضه احتمالی برای اطرافیان	توضیح مختصر
1️⃣	جذب پرتو در کودکان	کودکان به دلیل حساسیت بیشتر ممکن است پرتو بیشتری جذب کنند.
2️⃣	تأثیر بر جنین زنان باردار	تماس نزدیک با فردی که اسکن هسته ای قلب انجام داده، می‌تواند برای جنین مضر باشد.
3️⃣	تحریکات پوستی خفیف	تماس طولانی‌مدت ممکن است باعث خارش یا تحریک پوست شود.
4️⃣	اضطراب و نگرانی روانی	ترس از تابش پرتو می‌تواند استرس روانی در اطرافیان ایجاد کند.
5️⃣	تجمع پرتو در محیط نزدیک	قرار گرفتن طولانی‌مدت در کنار بیمار ممکن است باعث دریافت پرتو جزئی شود.
6️⃣	مشکلات خواب	نگرانی اطرافیان پس از تماس با فرد ممکن است بر کیفیت خواب تأثیر بگذارد.
7️⃣	تحریکات تنفسی خفیف	برخی افراد حساس ممکن است دچار سوزش یا خشکی گلو شوند.
8️⃣	محدودیت‌های رفتاری در خانواده	اجبار به حفظ فاصله از بیمار می‌تواند روابط خانوادگی را موقتاً تحت‌تأثیر قرار دهد.

افراد در معرض خطر بیشتر:

• نوزادان و کودکان خردسال 👶
• زنان باردار 🤰
• افراد با سیستم ایمنی ضعیف 🧓

عوارض احتمالی برای اطرافیان:

1. افزایش ریسک جذب پرتو در کودکان.
2. احتمال اثرات منفی بر رشد جنین در زنان باردار.
3. تحریکات خفیف پوستی در افرادی که تماس طولانی دارند.
4. نگرانی‌های روانی و استرس ناشی از واهمه از پرتو.
5. افزایش ریسک تجمع پرتو در اطرافیان نزدیک (در تماس طولانی‌مدت).
6. مشکلات موقتی در کیفیت خواب اطرافیان (به دلیل استرس تابش).
7. تحریکات تنفسی خفیف در برخی افراد حساس.
8. نگرانی اجتماعی و محدودیت‌های رفتاری برای خانواده.

بیشتر بخوانید: مراکز ام آر آی قلب

راهکار کاهش عوارض برای اطرافیان:

• حفظ فاصله 1 تا 2 متری در 24 ساعت اول.
• پرهیز از تماس نزدیک با نوزادان و زنان باردار.
• شستشوی مرتب دست‌ها و لباس‌ها.
• نوشیدن آب فراوان توسط بیمار برای دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو.

چرا اسکن قلب دو مرحله است

اسکن هسته ای از قلب معمولاً در دو مرحله انجام می‌شود:

1. مرحله استراحت 🛌
   • بیمار در حالت آرامش قرار دارد.
   • ماده رادیواکتیو تزریق می‌شود.
   • تصاویر قلب در شرایط بدون فشار ثبت می‌گردد.
2. مرحله استرس 🏃
   • بیمار روی تردمیل یا دوچرخه قرار می‌گیرد.
   • یا از داروهای استرس‌زا (مثل دوبوتامین) استفاده می‌شود.
   • تصاویر قلب در شرایط فعالیت ثبت می‌گردد.

✔ این دو مرحله کمک می‌کنند تا پزشک تفاوت عملکرد قلب در حالت استراحت و فعالیت را ببیند و مشکلات جریان خون یا گرفتگی عروق را تشخیص دهد.

انجام اسکن هسته ای از قلب با مجموعه پزشکی ویستان

گروه پزشکی ویستان یکی از مراکز تخصصی پیشرو در حوزه تشخیص و درمان بیماری‌های قلبی و عروقی است که با بهره‌گیری از تجهیزات مدرن تصویربرداری و تیمی از پزشکان باتجربه، خدماتی دقیق و مطمئن به بیماران ارائه می‌دهد. این مجموعه با تمرکز بر ارائه روش‌های غیرتهاجمی، مانند اسکن هسته ای از قلب، توانسته اعتماد بسیاری از بیماران را جلب کند. در گروه پزشکی ویستان، هدف اصلی تشخیص زودهنگام بیماری‌های قلبی، کاهش عوارض و افزایش کیفیت زندگی بیماران است.

استفاده از جدیدترین فناوری‌های پزشکی، رعایت استانداردهای ایمنی و ارائه مشاوره تخصصی پیش و پس از انجام اسکن، این مجموعه را به یکی از گزینه‌های برتر برای مراجعه بیماران تبدیل کرده است. ویستان با تیمی متعهد و حرفه‌ای همواره تلاش می‌کند بهترین خدمات تشخیصی را در فضایی آرام و ایمن در اختیار مراجعین قرار دهد.

دیگر اطلاعات مفید: هزینه سی تی اسکن

مراقبت های بعد از اسکن هسته ای قلب

بعد از انجام اسکن هسته ای از قلب رعایت برخی مراقبت‌ها می‌تواند به دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو، کاهش عوارض و حفظ سلامت اطرافیان کمک کند. این مراقبت‌ها ساده هستند و به راحتی در زندگی روزمره قابل اجرا هستند.

شماره	مراقبت بعد از اسکن هسته ای قلب	توضیح مختصر
1️⃣	نوشیدن آب فراوان	کمک به دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو از بدن.
2️⃣	فعالیت سبک (مثل پیاده‌روی)	تسریع متابولیسم و خروج مواد رادیواکتیو.
3️⃣	شست‌وشوی دست‌ها و استحمام	کاهش احتمال انتقال پرتو به اطرافیان.
4️⃣	پرهیز از تماس با کودکان و زنان باردار	جلوگیری از تأثیر پرتو بر گروه‌های حساس در 24 ساعت اول.
5️⃣	مصرف غذاهای سبک و پر فیبر	کمک به عملکرد بهتر دستگاه گوارش و دفع مواد.
6️⃣	استراحت کافی	کاهش خستگی یا بی‌حالی ناشی از دارو یا تست.
7️⃣	توجه به علائم غیرمعمول	در صورت سردرد شدید، تپش قلب یا تهوع مداوم باید به پزشک مراجعه کرد.
8️⃣	رعایت توصیه‌های پزشک	پیگیری داروها، مراجعات و نکات اختصاصی هر بیمار.

مهم‌ترین مراقبت‌ها:

1️⃣ نوشیدن آب فراوان 💧

• کمک می‌کند ماده رادیواکتیو سریع‌تر از بدن دفع شود.
• حداقل ۸ تا ۱۰ لیوان آب در ۲۴ ساعت اول توصیه می‌شود.

2️⃣ فعالیت سبک 🚶‍♂️

• پیاده‌روی کوتاه یا حرکات سبک، متابولیسم بدن را افزایش داده و دفع ماده رادیواکتیو را تسریع می‌کند.

3️⃣ شست‌وشوی کامل دست‌ها و استحمام 🧴

• تماس با پوست یا لباس‌های آلوده به رادیواکتیو را کاهش می‌دهد.
• جلوگیری از انتقال پرتو به اطرافیان، به‌ویژه کودکان و زنان باردار.

4️⃣ پرهیز از تماس نزدیک با گروه‌های حساس 👶🤰

• حداقل ۲۴ ساعت اول بعد از اسکن از تماس نزدیک با نوزادان و زنان باردار پرهیز شود.

5️⃣ مصرف غذاهای سبک و پر فیبر 🥗

• کمک به هضم بهتر و دفع مواد رادیواکتیو از طریق دستگاه گوارش.
• توصیه می‌شود از غذاهای سنگین و چرب اجتناب شود.

6️⃣ استراحت کافی 😴

• بعد از تست، بدن ممکن است کمی خسته شود.
• خواب و استراحت به بازسازی انرژی بدن کمک می‌کند.

7️⃣ توجه به علائم غیرمعمول ⚠️

• در صورت بروز سردرد شدید، تهوع مداوم، تپش قلب یا درد محل تزریق، سریعاً به پزشک مراجعه کنید.

8️⃣ رعایت توصیه‌های اختصاصی پزشک 👨‍⚕️

• پیگیری دستورالعمل‌های پزشک درباره داروها و مراجعات بعدی ضروری است.

💡 نکته مهم: رعایت این مراقبت‌ها نه تنها سلامت خود بیمار را تضمین می‌کند، بلکه از ایجاد عوارض احتمالی برای اطرافیان نیز جلوگیری می‌کند و تجربه انجام اسکن هسته ای از قلب را ایمن‌تر و راحت‌تر می‌سازد.

دانستنی بیشتر: پت اسکن هسته ای

هزینه اسکن قلب

هزینه اسکن هسته ای از قلب به عوامل مختلفی بستگی دارد:

شماره	عامل تعیین‌کننده هزینه اسکن قلب	توضیح مختصر
1️⃣	نوع مرکز درمانی	در مراکز دولتی هزینه کمتر و در مراکز خصوصی بیشتر است.
2️⃣	تجهیزات و فناوری مورد استفاده	دستگاه‌های پیشرفته‌تر و دقیق‌تر هزینه بالاتری دارند.
3️⃣	نوع ماده رادیواکتیو مصرفی	کیفیت و نوع داروی رادیواکتیو بر هزینه اثر می‌گذارد.
4️⃣	دستمزد پزشک متخصص	تجربه و مهارت پزشک هسته‌ای در تعیین هزینه نقش دارد.
5️⃣	پوشش بیمه پایه و تکمیلی	بیمه می‌تواند بخش زیادی از هزینه را کاهش دهد.
6️⃣	موقعیت جغرافیایی مرکز	هزینه اسکن قلب در کلان‌شهرها معمولاً بیشتر از شهرهای کوچک است.
7️⃣	خدمات جانبی و مراقبت‌های پس از اسکن	مشاوره تخصصی یا آزمایش‌های تکمیلی ممکن است هزینه را افزایش دهند.
8️⃣	سال و تعرفه‌های رسمی وزارت بهداشت	تغییر تعرفه‌ها هر سال باعث تفاوت در هزینه می‌شود.

• نوع مرکز درمانی (دولتی یا خصوصی).
• تجهیزات و مواد رادیواکتیو مصرفی.
• دستمزد پزشک متخصص هسته‌ای.
• پوشش بیمه تکمیلی.

💰 به طور میانگین، هزینه اسکن قلب در سال ۱۴۰۴ بین ۴ تا ۸ میلیون تومان متغیر است. در مراکز خصوصی این هزینه بالاتر و در مراکز دولتی پایین‌تر است.

اسکن هسته ای قلب بهتر است یا آنژیوگرافی

انتخاب بین اسکن هسته ای از قلب و آنژیوگرافی به هدف تشخیصی و وضعیت بیمار بستگی دارد. هر دو روش مزایا و محدودیت‌های خود را دارند و پزشک با توجه به علائم و نیاز بیمار تصمیم می‌گیرد کدام روش مناسب‌تر است.

معیار مقایسه	اسکن هسته ای قلب	آنژیوگرافی قلب
🔍 نوع روش	غیرتهاجمی (تزریق ماده رادیواکتیو و تصویربرداری)	تهاجمی (ورود کاتتر به عروق قلب)
⏱ مدت زمان انجام	۲ تا ۴ ساعت	۳۰ تا ۶۰ دقیقه
⚠️ میزان خطر	کم‌خطر و ایمن	احتمال عوارض مانند خونریزی، عفونت یا سکته قلبی
🎯 دقت در تشخیص گرفتگی رگ	متوسط تا خوب	بسیار بالا و دقیق
🩺 امکان درمان همزمان	ندارد	دارد (استنت‌گذاری یا آنژیوپلاستی)
💉 نیاز به بیهوشی	خیر	گاهی نیاز به بی‌حسی موضعی یا آرام‌بخش
💰 هزینه تقریبی	کمتر از آنژیوگرافی	بیشتر از اسکن هسته‌ای قلب
👨‍⚕️ موارد کاربرد اصلی	بررسی عملکرد قلب و جریان خون	تشخیص قطعی انسداد عروق و درمان همزمان

تفاوت‌های اصلی:

1️⃣ غیرتهاجمی بودن vs تهاجمی بودن

• ✅ اسکن هسته ای از قلب: غیرتهاجمی و بدون نیاز به ورود ابزار به داخل رگ‌ها.
• ❌ آنژیوگرافی: روش تهاجمی که نیاز به وارد کردن کاتتر به عروق دارد و با ریسک عوارض همراه است.

2️⃣ دقت تشخیصی

• ⚡ اسکن هسته ای از قلب: توانایی بررسی عملکرد قلب و جریان خون را دارد اما جزئیات رگ‌ها محدودتر است.
• 🎯 آنژیوگرافی: دقیق‌ترین روش برای تشخیص انسداد و گرفتگی عروق و امکان درمان همزمان دارد.

3️⃣ مدت زمان و راحتی بیمار

• ⏱ اسکن هسته ای از قلب: حدود ۲ تا ۴ ساعت طول می‌کشد و بیشتر زمان صرف استراحت و تصویربرداری می‌شود.
• ⏳ آنژیوگرافی: ۳۰ تا ۶۰ دقیقه انجام می‌شود ولی نیاز به آماده‌سازی و بی‌حسی موضعی دارد.

4️⃣ میزان خطر و عوارض

• ⚠️ اسکن هسته ای از قلب: خطر بسیار کم و عوارض کوتاه‌مدت است.
• ⚡ آنژیوگرافی: احتمال خونریزی، عفونت یا عوارض قلبی جزئی وجود دارد.

5️⃣ هزینه و دسترسی

• 💰 اسکن هسته ای از قلب: هزینه کمتر و دسترسی آسان‌تر.
• 💸 آنژیوگرافی: هزینه بالاتر و نیاز به تجهیزات تخصصی.

🔹 نتیجه‌گیری سریع:

• اگر هدف بررسی عملکرد قلب و جریان خون است، اسکن هسته ای از قلب گزینه مناسب و کم‌خطر است.
• اگر هدف تشخیص دقیق انسداد رگ‌ها و امکان درمان همزمان باشد، آنژیوگرافی انتخاب اصلی است.

A nuclear stress test is an imaging test that shows how blood goes to the heart at rest and during exercise. It uses a small amount of radioactive material, called a tracer or radiotracer. The substance is given through a vein. An imaging machine takes pictures of how the tracer moves through the heart arteries. This helps find areas of poor blood flow or damage in the heart.

تست استرس هسته‌ای یک آزمایش تصویربرداری است که نشان می‌دهد خون در حالت استراحت و در حین ورزش چگونه به قلب می‌رسد. در این آزمایش از مقدار کمی ماده رادیواکتیو به نام ردیاب یا رادیوتراکر استفاده می‌شود. این ماده از طریق ورید تزریق می‌شود. یک دستگاه تصویربرداری از نحوه حرکت ردیاب در شریان‌های قلب عکس می‌گیرد. این به یافتن مناطقی از قلب که جریان خون ضعیفی دارند یا آسیب دیده‌اند، کمک می‌کند.

به نقل از سایت: https://www.mayoclinic.org/

بعد از اسکن هسته ای چه بخوریم

پس از انجام اسکن هسته ای از قلب، رعایت یک رژیم غذایی مناسب می‌تواند به دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو از بدن و کاهش عوارض خفیف کمک کند. انتخاب درست مواد غذایی علاوه بر بهبود روند پاکسازی بدن، انرژی از دست رفته طی اسکن را نیز بازمی‌گرداند.

شماره	مواد غذایی مناسب بعد از اسکن هسته ای	توضیح و فواید
1️⃣	🥗 سبزیجات تازه (جعفری، کرفس، اسفناج)	سرشار از فیبر و کمک به دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو.
2️⃣	🍎 میوه‌های آبدار (سیب، پرتقال، هندوانه)	افزایش آب بدن و تقویت سیستم ایمنی.
3️⃣	💧 نوشیدن ۸ تا ۱۰ لیوان آب	بهترین راه برای شست‌وشوی بدن و دفع مواد رادیواکتیو.
4️⃣	🥛 لبنیات کم‌چرب (شیر، ماست، دوغ)	تأمین کلسیم و بهبود عملکرد بدن بعد از اسکن.
5️⃣	🥔 غذاهای سبک (برنج کته، سیب‌زمینی آب‌پز)	کاهش فشار گوارشی و کمک به بازگشت انرژی.
6️⃣	🌰 مغزها (بادام، گردو)	تأمین انرژی سالم و مواد مغذی.
7️⃣	🥣 سوپ و آش سبک	هضم آسان و تقویت بدن پس از تست.
8️⃣	❌ پرهیز از غذاهای چرب و نوشیدنی‌های کافئین‌دار	جلوگیری از اختلال در دفع مواد رادیواکتیو و حفظ آرامش بدن.

مواد غذایی توصیه‌ شده 🥗🍎💧

• آب و نوشیدنی‌های سالم 💧
  • نوشیدن حداقل ۸ تا ۱۰ لیوان آب در ۲۴ ساعت اول.
  • کمک به شست‌وشوی بدن و دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو.
• سبزیجات تازه 🥬🥒
  • کرفس، اسفناج، جعفری و کاهو.
  • غنی از فیبر و آنتی‌اکسیدان برای سلامت قلب و دستگاه گوارش.
• میوه‌های آبدار 🍉🍊
  • سیب، پرتقال، هندوانه، انگور.
  • افزایش آب بدن و تأمین ویتامین‌ها برای بازسازی انرژی.
• لبنیات کم‌چرب 🥛
  • شیر، ماست و دوغ.
  • تأمین کلسیم و کمک به تقویت استخوان‌ها و عملکرد بدن.
• غذاهای سبک و پر فیبر 🥔🍚
  • برنج کته، سیب‌زمینی آب‌پز، سوپ و آش سبک.
  • هضم آسان و کاهش فشار روی دستگاه گوارش.
• مغزها و دانه‌ها 🌰
  • بادام، گردو، تخم کدو.
  • تأمین انرژی سالم و مواد مغذی مورد نیاز بدن.

مواد غذایی که باید پرهیز شود ❌

• غذاهای سرخ‌کردنی و چرب 🍔🍟
• نوشیدنی‌های کافئین‌دار مانند قهوه و چای پررنگ ☕
• الکل 🍺

💡 نکته مهم: رعایت رژیم غذایی مناسب پس از اسکن هسته ای از قلب باعث کاهش عوارض خفیف، حفظ سلامت قلب و دفع سریع‌تر ماده رادیواکتیو می‌شود.

از اسکن قلب میترسم

ترس از اسکن هسته ای از قلب یک واکنش کاملاً طبیعی است، زیرا بسیاری از بیماران با کلمات «رادیواکتیو» و «پرتو» آشنا هستند و تصور می‌کنند این روش ممکن است خطرناک باشد. در واقع، اسکن هسته ای از قلب یک روش غیرتهاجمی و کم‌خطر است که مقدار پرتو مصرفی آن بسیار کم بوده و به‌طور معمول خطری برای بیمار یا اطرافیان ایجاد نمی‌کند.

دلایل رایج ترس بیماران:

• ⚠️ نگرانی از تابش پرتو
• 😟 عدم آگاهی از مراحل انجام تست
• ⏳ ترس از طولانی بودن پروسه
• 💉 ترس از تزریق ماده رادیواکتیو
• 🏥 احساس اضطراب در محیط بیمارستان

راهکارهای کاهش ترس:

• 📌 اطلاع از مراحل اسکن: قبل از انجام تست، با پزشک درباره مراحل تزریق و تصویربرداری صحبت کنید.
• 💬 پرسش و پاسخ با متخصص: تمامی سوالات خود درباره خطرات و عوارض احتمالی را بپرسید.
• 🧘 تمرین آرام‌سازی و تنفس عمیق: می‌تواند اضطراب قبل از اسکن را کاهش دهد.
• 👨‍👩‍👧 همراهی فرد مورد اعتماد: اگر ممکن است، یکی از اعضای خانواده تا قبل از ورود به اتاق اسکن همراه بیمار باشد.
• ⏱ آگاهی از مدت زمان کوتاه تست: بیشتر پروسه تحت نظارت دقیق انجام می‌شود و پرتو بدن سریع دفع می‌شود.
• ✅ اطمینان از ایمنی روش: اسکن هسته ای از قلب استانداردهای ایمنی بین‌المللی را رعایت می‌کند و خطر جدی ندارد.

با رعایت این نکات، بسیاری از بیماران قادر هستند ترس خود را کاهش داده و با آرامش بیشتری اسکن هسته ای از قلب را انجام دهند.

جمع‌بندی

اسکن هسته ای از قلب یکی از مطمئن‌ترین و کاربردی‌ترین روش‌های تشخیصی در پزشکی هسته‌ای است که به پزشکان امکان می‌دهد جریان خون، عملکرد عضلات و سلامت عروق قلب را با دقت بالا بررسی کنند. هرچند نگرانی‌هایی درباره عوارض آن برای بیمار و اطرافیان وجود دارد، اما میزان تابش بسیار کم بوده و با رعایت نکات ساده مراقبتی، خطری جدی ایجاد نمی‌کند.

مزیت بزرگ اسکن هسته ای از قلب، غیرتهاجمی بودن و دقت بالای آن در مقایسه با بسیاری از روش‌های دیگر است. به همین دلیل، امروزه این تست به عنوان یکی از ابزارهای اصلی در تشخیص بیماری‌های قلبی شناخته می‌شود و می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی و افزایش کیفیت زندگی بیماران ایفا کند.

سوالات متداول