علائم میگرن چیست؟ بررسی راه های درمان

آخرین به‌روزرسانی در فوریه 26, 2026 توسط گروه پزشکی ویستان

میگرن چیست؟ میگرن فقط یک سردرد بد نیست. یک بیماری عصبی ناتوان کننده است که علائم و روش های درمانی متفاوتی با سایر بیماری های سردرد دارد. در جواب میگرن چیست می توان گفت یک سردرد متوسط ​​تا شدید است که مانند درد ضربان دار در یک طرف سر احساس می شود. یک بیماری شایع سلامتی است. از هر 5 زن، یک نفر و از هر 15 مرد، یک نفر را مبتلا می کند. این بیماری معمولا در اوایل جوانی شروع می شود.

 

علائم میگرن چیست؟

چگونه می توانید بفهمید که سر درد شما واقعاً میگرن است؟ علائم میگرن از فردی به فرد دیگر متفاوت است. اگر با برخی یا بیشتر موارد زیر را دارید، سردرد شما ممکن است یک میگرن باشد و باید به پزشک مراجعه کنید.

 سر درد شما متوسط ​​یا شدید و اغلب شدید است. تحمل این نوع درد بسیار سخت و طاقت فرسا است بسیاری از افراد همچنین دارای علائمی مانند حالت تهوع، استفراغ و افزایش حساسیت به نور یا صدا هستند. این درد ممکن است در جلوی سر یا پشت سر باشد که می تواند یک طرف سر یا هر دو طرف سر را درگیر کند.

برخی از بیماران میگرن(Migraine) را پشت چشم ها یا گونه ها تجربه می کنند.

    سر درد باعث ایجاد احساس ضربان، یا تپش می شود.

    سر درد با فعالیت بدنی یا هر حرکتی بدتر می شود.

    شما حالت تهوع و یا استفراغ را تجربه می کنید

    شما به نور، صدا و یا بو حساس هستید.

    سر درد شما به اندازه ای شدید است که باعث می شود مدرسه، کار یا فعالیت های دیگر را از دست بدهید (یا باعث می شود وقتی آن فعالیت ها را انجام می دهید بهترین حالت را نداشته باشید).

    حملات Migraine در افراد مختلف متفاوت است. و از نصف روز تا چند روز طول می کشد.

برخی افراد Migraine همراه با اورا دارند. رایج ترین نوع هاله بصری است (چشمک های نور، نقاط کور، اشکال یا نقاط روشن).

هاله ها می توانند باعث تاری دید یا از دست دادن بینایی شوند. معمولاً هاله قبل از شروع سردرد ایجاد می شود و در عرض یک ساعت یا کمتر به طور کامل از بین می رود.

میگرن را می توان به صورت اپیزودیک یا مزمن طبقه بندی کرد. افرادی که میگرن اپیزودیک دارند در ماه 14 روز یا کمتر دچار سردرد می شوند.

افراد مبتلا به میگرن مزمن بیش از 15 روز سردرد در ماه (به مدت سه ماه یا بیشتر)، با حداقل هشت روز سردرد که شامل ویژگی های میگرن است را تجربه می کنند. در برخی از افراد، میگرن اپیزودیک می تواند مزمن شود، که در صورت عدم تشخیص و درمان مناسب می تواند اتفاق بیفتد.

بیشتر بدانید: درمان میگرن با طب سوزنی

انواع مختلفی میگرن

اگرچه میگرن یکی از انواع سردرد است، و انواع مختلفی دارد. این سردردها در بروز هاله یا تظاهر علائم متفاوت هستند. میگرن بدون اورا شایع ترین نوع است (حدود 75 درصد موارد)

انواع میگرن (Migraine) شامل موارد زیر است.

میگرن همراه با هاله

جایی که علائم هشدار دهنده قبل از شروع میگرن وجود دارد، مانند دیدن چراغ های چشمک زن

  میگرن بدون اورا

رایج ترین نوع، که در آن سردرد مزمن بدون علائم هشدار دهنده رخ می دهد

    میگرن شکمی

اغلب در کودکان دیده می شود و باعث درد شدید معده، حالت تهوع و استفراغ می شود

  میگرن همی پلژیک

باعث فلج شدن یا ضعف موقت در یک طرف بدن می شود

   میگرن قاعدگی

در این نوع سردرد مزمن که دو روز قبل تا سه روز بعد از قاعدگی شروع می شود.

میگرن همراه با هاله ساقه مغز

شامل سرگیجه، تکلم نامفهوم و سرگیجه قبل از سردرد که از پشت سر شروع می شود رخ می دهد.

   میگرن چشمی (شبکیه)

از دست دادن موقت یا کامل بینایی در یک چشم و دردی که از پشت چشم شروع می شود و قبل از انتشار به بقیه سر.

  وضعیت میگرن

Migraine شدیدی که می تواند بیش از 72 ساعت طول بکشد و نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشد

هاله میگرنی بدون سردرد

به عنوان میگرن خاموش (اسفالژیک) شناخته می شود، جایی که هاله یا سایر علائم Migraine تجربه می شود، بدون سردرد

    میگرن دهلیزی

این سردرد با مشکلات تعادل همراه است

بیشتر بدانید: درمان سریع گلو درد

حملات میگرن چگونه است؟

چهار مرحله متمایز از حملات وجود دارد که عبارتند از پیش‌دروم، اورا، سردرد، پس‌دروم

تنها 20 درصد از افرادی که این سردردها را دارند دچار هاله می شوند. درک کردن این مراحل  باعث می شود بتوان این سردرد مزمن را بهتر کنترل کرد.

فازهای پرودروم و هاله معمولاً قبل از ایجاد سردرد اتفاق می‌افتند.

 پرودروم چند روز یا چند ساعت قبل از شروع میگرن ایجاد شود. علائم پرودرومال معمولی شامل خستگی مفرط و خمیازه کشیدن، تحریک پذیری یا بدخلقی، مشکل در تمرکز، و میل به غذا است. حدود 75 درصد از مبتلایان به میگرن یک پرودروم را تجربه می کنند، اما اغلب آن را به عنوان شروع حمله تشخیص نمی دهند.

 هاله خیلی کم پیش می آید و قبل از سردرد شروع می شود. اکثر مردم تغییراتی را در بینایی خود تجربه می کنند، در حالی که دیگران متوجه گزگز، بی حسی یا مشکل در صحبت می شوند..

شناسایی و درمان زودهنگام این حملات حتی می تواند به پیشگیری از علائم بیشتر در برخی افراد کمک کند.

مراحل سردرد شامل درد در دو طرف سر یا یک طرف سر است و از نصف روز تا سه روز طول می‌کشد، که می‌تواند شامل حالت تهوع، استفراغ یا حساسیت به نور و صدا نیز باشد. مرحله آخر حمله پس‌دروم نام دارد، گاهی اوقات با نام خماری میگرن نیز شناخته می شود. که 80 بیش از درصد افراد که میگرن دارند  آن را تجربه می‌کنند.

 علائم پس دروم  میتواند سر گیجه، حساس بودن به نور، خستگی و… باشد.

چه چیزی باعث میگرن می شود؟

دلایل Migraine می توان ژنتیکی یا محیطی باشد میگرن اغلب در خانواده ها ایجاد می شود، بنابراین احتمالاً یک پیوند ارثی وجود دارد.

اکثر افراد مبتلا به میگرن حملات ناگهانی دارند به این معنی که بدون اینکه کاری انجام دهند سردرد انها بطور ناگهانی شروع می شود.

این دقیقاً نحوه رفتار بیماری است

برخی از حملات قابل شناسایی است. افراد محرک های مختلفی دارند، اما عوامل متداولی وجود دارد که تاثیر زیادی روی افراد می گذارد.

محرک های رایج عبارتند از استرس (خوب یا بد)، برخی غذاها، حذف وعده های غذایی، الکل، خواب زیاد یا کم، تغییرات آب و هوا یا فشار هوا، تغییرات هورمونی در زنان و دختران، آسیب مغزی و…

Migraine در زنان شایع تر است با این حال سردردهای مزمن می تواند افراد را از هر سن و نژاد تحت تاثیر قرار دهد

زنان سه برابر بیشتر از مردان مبتلا به به این حملات هستند و تحقیقات نشان می‌دهد که هورمون‌ها در آن نقش دارند. دختران بیشتر در طول اولین قاعدگی خود دچار حملات می شوند. میگرن در زنان در سنین باروری شایع تر است.

چگونه میگرن تشخیص داده می شود؟

هیچ تست یا آزمایش (سونوگرافی، سی تی اسکن یا ام آر آی) نمی تواند به پزشک شما بگوید که آیا سردرد دارید. تنها راه واقعی برای شناخت پزشک صحبت کردن با شماست.

تنها راه این است که پزشک با شما صحبت کند. پزشک باید اطلاعاتی در مورد ویژگی های سر درد شما داشته باشد. پاسخ شما به درمان های فعلی و قبلی، سابقه خانوادگی شما، و اینکه چگونه سردرد شما بر عملکرد روزانه و کیفیت زندگی شما تأثیر می گذارد، به دست آورد.

سوالاتی که ممکن است پزشک شما بپرسد. باید خودتان را برای سوالات زیر اماده کنید.

• از چه زمانی سردردها شروع شده اند؟
•     این حملات چند بار در هفته یساماه رخ می دهد؟
•     شدت آنها چقدر است (خفیف، متوسط، شدید)؟
•     چه چیز دیگری با درد همراه است (تهوع، استفراغ، حساسیت به نور یا صدا)؟
•     سردرد چقدر طول می کشد
•     این حملات چقدر شما را از انجام فعالیت ها باز می دارند یا شما را از بهترین حالت در هنگام انجام فعالیت ها باز می دارند؟
•     آیا تا به حال سی تی یا ام آر آی مغز انجام داده اید؟
• از چه داروهایی تا حالا استفاده کرده اید.؟
• آیا از دوستان و بستگان شنیده اید که سردرد بدی داشته باشد؟

چه درمان هایی برای میگرن وجود دارد؟

دو نوع درمان اصلی برای میگرن وجود دارد: داروهای ضد درد حاد در طول حمله برای تسکین درد و جلوگیری از پیشرفت سردرد در دسترس هستند. در عوض، هدف از درمان پیشگیرانه کاهش دفعات، شدت و مدت حملات است.
درمان حاد در طول یک حمله انجام می شود و برای متوقف کردن آن قبل از بدتر شدن است. اینها شامل مسکن ها، داروهای تجویزی یا دستگاه هایی است که درد را متوقف می کند

درمان های پیشگیرانه برای کاهش دفعات، شدت و مدت حملات قبل از وقوع آنها طراحی شده اند. این موارد می تواند شامل  روشها ، داروها، تغییر سبک زندگی، دورکردن از تحرک،، رفتار درمانی یا فیزیوتراپی باشند

تحقیقات نشان داده است که درمان رفتاری، مانند مدیریت استرس و بیوفیدبک، می تواند به کاهش دفعات و شدت حملات کمک کند. درمان رفتاری ابزار مهمی برای مدیریت بیماری است و حتی می تواند در کنار سایر درمان ها برای کمک به بیماران در دستیابی به اهداف درمانی خود کار کند.

بنیاد Migraine آمریکا تخمین می‌زند که حداقل 39 میلیون آمریکایی با میگرن زندگی می‌کنند، اما از آنجایی که بسیاری از مردم تشخیص نمی‌دهند یا درمان لازم را دریافت نمی‌کنند، تعداد واقعی احتمالاً بیشتر است.

همچنین بنیاد Migraine آمریکا متعهد به بهبود زندگی افرادی است که با این بیماری ناتوان کننده زندگی می کنند. راه های زیادی برای مدیریت میگرن وجود دارد – هم برای جلوگیری از حمله و هم برای درمان حمله پس از شروع آن (به عنوان درمان حاد شناخته می شود).

باید یک برنامه ریزی برای مدیریت Migraine داشته باشید که شامل مصرف داروها و تغییر سبک زندگی باشد.

اگر مشکوک به میگرن هستید، ممکن است با داروهای مسکن کمی تسکین پیدا کنید.

برخی از افراد می توانند سردر های مزمن را با مسکن کنترل کنند.

ممکن است برای جلوگیری از حمله  حاد داروهای تجویزی نیاز باشد. در مورد گزینه ها با پزشک یا داروساز خود صحبت کنید.

موقعه شروع حملات بهتر است در یک اتاق تاریک و ساکت استراحت کنید. تا جایی که ممکن است در مسئولیت های کاری، خانواده و غیره کمک بگیرید.

اگر اغلب به سردرد مزمن مبتلا می شوید، طیف وسیعی از داروهای پیشگیرانه وجود دارد که می توانند تعداد و شدت حملات را کاهش دهند.

اگر به تازگی شروع مبتلا به این بیماری شده اید، داشتن یک دفترچه خاطرات در مورد آن می‌تواند به شما کمک کند که بفهمید چه زمانی رخ می‌دهد و چه چیزی باعث آن می‌شود. این ممکن است به شما در پیشگیری از آنها کمک کند، و همچنین ممکن است به شما کمک کند تا آنچه را که با پزشک خود تجربه می کنید توضیح دهید.

در دراز مدت، درمان‌های غیر دارویی نیز می‌توانند به پیشگیری از حملات ناگهانی کمک کنند. این موارد شامل:

•     تمرین منظم
•     درمان روانشناختی، مانند درمان شناختی رفتاری
•     طب سوزنی
•     آموزش تمدد اعصاب، مانند یوگا و مدیتیشن

داشتن دفتر خاطرات میگرن

برای کمک به تشخیص، یادداشت روزانه حملات Migraine برای چند هفته می تواند مفید باشد. به جزئیاتی مانند:

•     تاریخ
•     زمان
•     وقتی میگرن شروع شد چه کار می کردید
•     حمله چقدر طول کشید
•     چه علائمی را تجربه کردید
•     چه دارویی مصرف کردید (در صورت وجود)

مصرف بیش از حد داروهای مسکن دلیلی برای دشوار شدن درمان Migraine است. به این سردرد مصرف بیش از حد دارو می گویند. از داروهای مسکن و دفعات مصرف آنها یادداشت کنید. در درازمدت نباید هر ماه بیش از 10 روز مسکن مصرف کنید.

یادداشت برداری از شروع قاعدگی، در صورت وجود، می تواند مفید باشد. این می تواند به پزشک عمومی شما کمک کند تا محرک های بالقوه را شناسایی کند.

ارجاع به متخصص

پزشک عمومی شما در صورتی که نتواند تشخیص دهد یا اینکه سردرهای مزمن زیادی داشته باشید که با درمان فعلی شما کنترل نمی شود ممکن است تصمیم بگیرد که شما را به یک متخصص مغز و اعصاب (متخصص در شرایطی که بر مغز و سیستم عصبی تأثیر می گذارد) ارجاع دهد. متخصص ارزیابی های بیشتری را انجام می دهد و درمان را پیشنهاد می کند اگر:

   درمان میگرن

هیچ درمانی قطعی برای میگرن وجود ندارد. درمان هایی برای کمک به کاهش علائم وجود دارد. در طول حمله، بسیاری از افراد متوجه می شوند که خوابیدن یا دراز کشیدن در یک اتاق تاریک نیز می تواند کمک کننده باشد.

ممکن است مدتی طول بکشد تا بهترین درمان برای شما پیدا شود. ممکن است لازم باشد انواع مختلف یا ترکیبی از داروها را امتحان کنید تا بهترین دارو را پیدا کنید.

اگر نمی توانید سردرد خود را با استفاده از داروهای بدون نسخه کنترل کنید، می تونید از پزشک عمومی بخواهید که داروی قوی تری تجویز کند.

درمان در دوران بارداری و شیردهی

به طور کلی، داروهای Migraine باید تا حد امکان در دوران بارداری یا شیردهی محدود شوند. در عوض، توصیه می شود سعی کنید محرک ها را شناسایی کرده و از آن اجتناب کنید.

اگر دارو ضروری است، مصرف پاراستامول و سوماتریپتان در دوران بارداری و شیردهی بی خطر است.

اگر باردار یا شیرده هستید،و به طور منظم سردرد می گیرید با پزشک عمومی خود صحبت کنید:

   میگرن چقدر شایع است؟

سردرد بسیار شایع است و Migraine بخش بزرگی از سردردها را تشکیل می دهد. در سال 2016، WHO تخمین زد که نیم تا سه چهارم بزرگسالان 18 تا 65 ساله در سال قبل از سردرد رنج می‌بردند و از این تعداد، حداقل 30 درصد میگرن را گزارش کردند.

در سال 2016، تخمین زده شد که بیش از 1 میلیارد نفر از میگرن رنج می برند، با شیوع استاندارد شده در سنین جهانی در کل 14.4٪ (18.9٪ در زنان و 9.8٪ در مردان) .

این شبیه به داده‌های شیوع از بررسی اخیر 357 مطالعه شیوع اختلالات سردرد است که گزارش داد 52.0 درصد از جمعیت‌های این مطالعات دارای اختلال سردرد و 14.0 درصد مبتلا به میگرن هستند. در هر دو مورد، زمانی که نتایج بر اساس جنسیت مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت، مقادیر برای زنان در مقایسه با مردان کمی بالاتر بود.

در سراسر جهان، از هر 50 نفر، 1 نفر از Migraine مزمن رنج می برد. با این همه مبتلا، به وضوح یکی از دلایل اصلی غیبت در محل کار و سالهای زندگی با ناتوانی (YLDs) است.

در واقع، طبق مطالعه بار جهانی بیماری در سال 2019، گزارش شده است که اختلالات سردرد (از جمله میگرن) باعث ایجاد 46.6 میلیون YLD در سراسر جهان در سال 2019 شده است که 5.4٪ از کل YLDs بود. به طور کلی 88.2 درصد از اختلالات سردرد YLDs در سال 2019 به دلیل میگرن بود.

اختلالات سردرد در علل YLD برای همه گروه های سنی و هر دو جنس است که آن را به یکی از ناتوان کننده ترین شرایط تبدیل می کند.

جالب است بدانید که اختلالات سردرد در رتبه اول در گروه 15 تا 49 ساله جنسیت ترکیبی قرار دارد. تجزیه و تحلیل دسته‌های دقیق‌تر، میگرن را در رتبه دوم در علل YLDs برای هر دو جنس و همه سنین قرار داد.

به خوبی شناخته شده است که این سردرد مزمن در خانواده ها ایجاد می شود و تخمین زده می شود که تا 80 درصد از افراد مبتلا به میگرن یکی از اقوام نزدیک خود دارند که او نیز مبتلا به این بیماری است.

علاوه بر این، فرزند یکی از والدین مبتلا به میگرن 50 درصد احتمال دارد که Migraine نیز داشته باشد و اگر هر دو والدین میگرن داشته باشند، کودک با خطر 75 درصدی مواجه است. با وجود این، هیچ الگوی واضحی از وراثت ژنتیکی وجود ندارد. همچنین گفته شده است که محرک های میگرن ارثی هستند.

علت ژنتیکی دقیق Migraine ناشناخته است. این احتمال وجود دارد که برای بیشتر موارد میگرن، هیچ علت ژنتیکی واحدی وجود نداشته باشد. بلکه میگرن چند ژنی است و در اثر تعامل بین چندین ژن ایجاد می شود. استثنائات میگرن همی پلژیک خانوادگی (FHM) و احتمالاً برخی موارد میگرن خانوادگی همراه با هاله است که تک ژنی هستند (یک علت ژنتیکی دارند).

مطالعات ارتباط گسترده ژنوم (GWAS) برای شناسایی انواع ژنتیکی با ارتباط قابل توجه با یک بیماری خاص استفاده می شود.

برای میگرن، GWAS انواعی را در ژن‌های مرتبط با کنترل قطر رگ‌های خونی و مسیرهای عروقی، و همچنین در ژن‌هایی که با سطوح گلوتامات (یک انتقال‌دهنده عصبی) یا فعالیت نورون مرتبط هستند، پیدا کرده‌اند

یک GWAS بزرگ از 59674 مبتلا به میگرن و 316078 فرد سالم 44 پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی را در 38 ژن مرتبط با اشکال چند ژنی میگرن شناسایی کرد. برخی از این ژن ها در مطالعات ارتباطی قبلی یافت شدند. با این حال، تحقیقات بیشتری برای شناسایی ارتباط علّی واضح مورد نیاز است.

این واقعیت که میگرن در بین زنان شایع‌تر است، محققان را بر آن داشته است تا بررسی کنند که آیا یک جزء کروموزومی X ممکن برای این بیماری وجود دارد یا خیر. به عبارت دیگر، آیا یک نوع ژنتیکی که باعث میگرن می شود در کروموزوم X قرار دارد یا خیر.

مطالعات تجزیه و تحلیل پیوند، که بیماری را در خانواده ها ردیابی می کند، در واقع جایگاه (مناطق) حساسیت به میگرن را در کروموزوم X پیدا کرده است، اما هنوز هیچ ژن یا گونه ژنتیکی مرتبط با میگرن را در آنها شناسایی نکرده است.

اپی ژنتیک نیز ممکن است در میگرن مهم باشد. تغییرات اپی ژنتیک بر بیان یک ژن تأثیر می گذارد. ژنی که بیان می‌شود «روشن» است و می‌تواند دستورالعمل‌های تولید پروتئین را ارائه دهد.

برخی از تغییرات اپی ژنتیک بخشی طبیعی از رشد هستند، در حالی که برخی دیگر به دلیل رژیم غذایی، سبک زندگی و رفتارها ایجاد می شوند. برخی از عوامل محیطی (معروف به محرک) مرتبط با (Migraine) ، مانند استرس و خوردن غذاهای خاص، و همچنین تغییرات هورمونی در طول چرخه قاعدگی، می‌توانند بر تغییرات اپی ژنتیک و بیان ژن تأثیر بگذارند.

نتیجه گیری

میگرن یک اختلال عصبی پیچیده است که به صورت سردرد همراه با درد شدید و ضربان‌دار در یک طرف سر، اغلب با حساسیت به نور، صدا و بو و همچنین تهوع و استفراغ ظاهر می‌شود. این سردرد مزمن زنان را بیشتر از مردان مبتلا می کند و اغلب در خانواده ها بروز می کند.

اکثر اشکال میگرن یک علت ژنتیکی ندارند. آنها توسط ترکیبی از عوامل ژنتیکی، محیطی و شیوه زندگی ایجاد می شوند که منجر به تغییر سیگنال های درد در مغز و التهاب رگ های خونی و غشای اطراف مغز و در نهایت به علائم حمله میگرنی می شود.

این یک علت شایع بیماری و از دست دادن کار است، به ویژه برای بزرگسالان جوان و زنان میانسال، و اگرچه برخی از افراد با اصلاح سبک زندگی برای حذف یا به حداقل رساندن محرک های احتمالی موفقیت دارند، اما همچنان یک وضعیت ناتوان کننده است که بر کیفیت زندگی تأثیر منفی می گذارد. درمان های پیشگیرانه برای برخی افراد مناسب است.

تحقیقات بیشتر برای تعیین علت دقیق ژنتیکی می تواند توسعه درمان پیشگیرانه هدفمند یا پیش بینی پاسخ به درمان را امکان پذیر کند. این نه تنها زندگی میلیون‌ها مبتلا به میگرن را بهبود می‌بخشد، بلکه به طور بالقوه بار سیستم‌های بهداشت عمومی و جامعه ناشی از روزهای کاری از دست رفته را کاهش می‌دهد.