عدم ثبات مفصل شانه چیست + درمان و روش تشخیص آن چگونه است؟

آخرین به‌روزرسانی در فوریه 26, 2026 توسط دکتر فهیمه تفتی متخصص طب فیزیکی ستون فقرات و عصب و عضله – نظام پزشکی 160531

مفصل شانه ممکن است از جای خود در حفره شانه خارج شود یا احساس شل بودن کند، گویی ممکن است از جای خود خارج شود. این می‌تواند باعث درد شود یا مانع از حرکت طبیعی بازو شود.

گوی بالای استخوان بازو معمولاً در یک حفره کم‌عمق و فنجانی شکل روی تیغه شانه قرار می‌گیرد. رباط‌ها، عضلات و تاندون‌ها استخوان‌های اطراف مفصل را به طور ایمن به هم متصل می‌کنند، اما همچنان به بازو اجازه می‌دهند که به راحتی در جهات مختلف حرکت کند.

اگر مفصل ناپایدار باشد، می‌تواند خطر عدم ثبات مفصل شانه جزئی (نیمه‌دررفتگی) یا عدم ثبات مفصل شانه کامل (دررفتگی) گوی را افزایش دهد. هنگامی که فردی دچار عدم ثبات مفصل شانه شده باشد، احتمال وقوع مجدد آن افزایش می‌یابد. ناپایداری و عدم ثبات مفصل شانه می‌تواند خطر سایر مشکلات شانه در آینده، مانند آرتروز را افزایش دهد. درمان مناسب می‌تواند این خطرات و همچنین سایر علائم مانند درد شانه را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

چه چیزی باعث عدم ثبات مفصل شانه می‌شود؟

شایع‌ترین علت عدم ثبات مفصل شانه، آسیب ناگهانی و شدید است که باعث کشیدگی یا پارگی برخی از رباط‌های اطراف شانه، معمولاً در جلوی مفصل، می‌شود. این می‌تواند باعث دررفتگی شانه شود.

در برخی موارد، عضلات، تاندون‌ها، استخوان‌ها، اعصاب و رگ‌های خونی به همراه رباط‌ها آسیب می‌بینند. آسیب شدید همچنین می‌تواند باعث پارگی لابروم، یک لبه غضروفی در اطراف حفره شانه که به تثبیت توپ و کاهش ضربه آن کمک می‌کند، شود.

در کودکان و نوجوانان، دررفتگی یا نیمه دررفتگی شانه اغلب زمانی رخ می‌دهد که ورزشکاران با یکدیگر برخورد می‌کنند، همانطور که در فوتبال رایج است. سایر علل شایع شامل تصادفات رانندگی و زمین خوردن است.

عدم ثبات مفصل شانه همچنین می‌تواند بدون آسیب شدید رخ دهد. برخی از کودکان مفصلی دارند که شل‌تر از حد معمول هستند. این ممکن است به طور خود به خودی رخ دهد یا ممکن است بخشی از یک بیماری بزرگتر مانند سندرم اهلرز-دنلوس، یک بیماری از نوع بیش‌تحرکی باشد.

رباط‌های شل می‌توانند منجر به وضعیتی به نام بی‌ثباتی چند جهته (MDI) شوند که در آن شانه در بیش از یک جهت شل است. ممکن است برای بیرون آوردن گوی استخوان بازو از حفره، نیروی قابل توجهی لازم نباشد. بی‌ثباتی چند جهته همیشه باعث مشکل نمی‌شود، اما گاهی اوقات می‌تواند دردناک باشد.

شلی شانه ممکن است به مرور زمان در ورزشکارانی که حرکات تکراری انجام می‌دهند، مانند حرکات دست بالای سر در شنا، ژیمناستیک یا ورزش‌های پرتابی، ایجاد شود. این حرکات می‌توانند عضلات و رباط‌ها را بیش از حد بکشند.

علائم عدم ثبات مفصل شانه چیست؟

عدم ثبات مفصل شانه می‌تواند از خفیف، بدون هیچ علامتی، تا شدید متغیر باشد.

علائم رایج عدم ثبات مفصل شانه عبارتند از:

علائم	توضیحات
بازوی ضعیف	شانه‌ای که احساس شل بودن می‌کند
شانه دررفته	احساس اینکه شانه ممکن است از جای خود خارج شده باشد
درد شدید	درد، که ممکن است در شرایط خاص بدتر شود
کشیدگی عضلات	پارگی رباط ها و تاندون های متصل به مفصل شانه
تورم، گرما و قرمزی	مشکل در حرکت دادن بازو
کبودی	بی‌حسی، سوزن سوزن شدن یا ضعف در اطراف گردن، شانه یا بازو

• شانه‌ای که احساس شل بودن می‌کند

• احساس اینکه شانه ممکن استتورم، گرما و قرمزی از جای خود خارج شده باشد

• درد، که ممکن است در شرایط خاص بدتر شود

• بازوی ضعیف

• شانه دررفته

• شانه‌ای که احساس می‌کند از جای خود خارج شده است

• درد شدید

• مشکل در حرکت دادن بازو

• بی‌حسی، سوزن سوزن شدن یا ضعف در اطراف گردن، شانه یا بازو

• تورم، گرما و قرمزی

• کبودی

عدم ثبات مفصل شانه چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشک در مورد شانه، نحوه احساس و عملکرد آن و هرگونه آسیب قبلی به ناحیه، سؤالاتی می‌پرسد. او معاینه‌ای انجام می‌دهد تا ظاهر و حرکت شانه، بازو و دست را تعیین کند.

درمان عدم ثبات مفصل شانه چگونه است؟

ما از هر دو روش درمان غیر جراحی، مانند فیزیوتراپی، و جراحی برای درمان عدم ثبات مفصل شانه استفاده می‌کنیم. رویکرد بهینه به عوامل مختلفی بستگی دارد.

متخصصان ویستان در مورد عوامل دخیل در انتخاب یک برنامه درمانی، مزایا و خطرات احتمالی و آنچه باید انتظار داشته باشید، با شما صحبت خواهد کرد تا بتوانید با هم بهترین تصمیم را بگیرید.

درمان غیر جراحی عدم ثبات مفصل شانه

ما می‌توانیم بسیاری از کودکان و نوجوانان مبتلا به عدم ثبات مفصل شانه غیرتروماتیک را با استفاده از فیزیوتراپی درمان کنیم. فیزیوتراپیست‌های ما روی تقویت عضلات، تعادل و انعطاف‌پذیری کار می‌کنند تا از ثبات و حرکت خوب شانه اطمینان حاصل شود.

اگر فیزیوتراپی ثبات کافی برای استفاده آسان و بدون درد از بازو را فراهم نکند، جراحی ممکن است گام بعدی باشد. برای بیمارانی که در اثر ضربه دچار عدم ثبات مفصل شانه شده‌اند، اغلب جراحی مستقیم را به عنوان اولین خط درمان توصیه می‌کنیم.

جراحی عدم ثبات مفصل شانه

اهداف جراحی عبارتند از:

• تثبیت شانه و در عین حال حفظ تحرک آن

• بازگرداندن ایمن بیمار به فعالیت‌های عادی خود، از جمله ورزش

• کاهش خطر دررفتگی یا سایر مشکلات شانه در آینده، مانند آرتروز

در صورت نیاز به جراحی، اغلب این عمل را با استفاده از ابزارهای خاصی به نام آرتروسکوپ انجام می‌دهیم. این ابزارها به پزشکان اجازه می‌دهند بدون باز کردن مفصل، بلکه از طریق برش‌های بسیار کوچک به آن دسترسی پیدا کنند.

در جراحی آرتروسکوپی (PDF)، پزشک یک دوربین کوچک را از طریق یکی از برش‌ها وارد می‌کند. دوربین روی یک مانیتور ویدیویی مانند تلویزیون نصب شده است. پزشک از مانیتور برای دیدن داخل مفصل استفاده می‌کند.

بیشتر بخوانید= درد پس از جراحی شانه

در مقایسه با جراحی باز، آرتروسکوپی به این معنی است که شما ممکن است:

• بهبود سریع‌تر

• مشکلات کمتری پس از جراحی داشته باشد

• درد و سفتی کمتری را در طول بهبودی تجربه کند

روشی که ما برای شما توصیه می‌کنیم بستگی به این دارد که کدام قسمت‌های شانه او نیاز به ترمیم دارند. گزینه‌های جراحی عبارتند از:

• اتصال مجدد و ترمیم رباط‌های پاره شده شانه

• سفت کردن بافت همبند اطراف مفصل شانه

• ترمیم مشکل گوی یا کاسه شانه

آیا راه‌هایی برای جلوگیری از دررفتگی شانه وجود دارد؟

اگرچه برخی از علل عدم ثبات مفصل شانه خارج از کنترل شما هستند، اما می‌توانید اقدامات احتیاطی را برای کاهش خطر دررفتگی شانه انجام دهید. این اقدامات شامل اجتناب از فعالیت‌هایی است که فشار بیش از حد بر شانه وارد می‌کنند، حفظ وضعیت بدنی خوب و انجام تمرینات قدرتی و انعطاف‌پذیری برای حمایت از ثبات شانه.

عوارض ناشی از عدم ثبات مفصل شانه درمان نشده چیست؟

در صورت عدم درمان، عدم ثبات مفصل شانه می‌تواند منجر به عوارض مختلفی شود که می‌تواند بر عملکرد شانه و سلامت کلی شما تأثیر بگذارد.

درک عدم ثبات مفصل شانه

عدم ثبات مفصل شانه وضعیتی است که با لغزش استخوان بازو از حفره تشکیل شده در مفصل شانه مشخص می‌شود. این لغزش باعث درد قابل توجه و محدودیت حرکت می‌شود. در صورت عدم درمان، این آسیب می‌تواند منجر به عواقب و عوارض دائمی شود.

عوامل و انواع عدم ثبات مفصل شانه

عوامل اصلی مؤثر در عدم ثبات مفصل شانه شامل حوادث آسیب‌زا مانند زمین خوردن یا ضربه مستقیم و همچنین آسیب‌های ناشی از استفاده بیش از حد ناشی از حرکات تکراری است.

عدم ثبات مفصل شانه شایع‌ترین نوع است، معمولاً زمانی رخ می‌دهد که بازو در معرض خم شدن شدید به عقب قرار گیرد، که یک اتفاق رایج در ورزش‌هایی مانند فوتبال یا اسکی است. در مقابل، بی ثباتی خلفی شانه که کمتر رایج است، اغلب از اسپاسم شدید عضلانی در هنگام تشنج صرع یا شوک الکتریکی ناشی می‌شود.

بی ثباتی تحتانی شانه، اگرچه نادر اما شدید است، اما اغلب در اثر آسیب‌های عمده یا تصادفات وسایل نقلیه موتوری ایجاد می‌شود که در آن شانه در معرض حرکت شدید به سمت پایین یا خارج قرار می‌گیرد.

نشانه‌های عدم ثبات مفصل شانه

تشخیص علائم و نشانه‌های عدم ثبات مفصل شانه برای مداخله پزشکی سریع و بهبودی بعدی ضروری است. علائم معمول شامل درد شدید، بدشکلی قابل مشاهده، تورم، کاهش دامنه حرکتی و درد در مفصل شانه است.

درد بارزترین علامت است. درد اغلب با حرکات شانه، مانند بالا بردن بازو، باز کردن بازو و چرخاندن بازو رخ می‌دهد.

با کاهش حرکت مفصل یا سفتی شانه، و ناتوانی در حرکت کامل بازو مانند افراد عادی، مانند ناتوانی در برس زدن مو یا سفتی اغلب پس از یک دوره بی‌حرکتی شانه، مانند پس از بیدار شدن از خواب، زمانی که شانه بسیار سفت می‌شود، رخ می‌دهد.

ضعف عضلانی: هنگامی که مفصل رو به بی ثباتی می‌رود، حرکت کاهش می‌یابد و عضلات اطراف ضعیف و آتروفی می‌شوند.

صدا در مفصل شانه: هنگام حرکت دادن مفصل ممکن است صداهایی شنیده شود.

شناسایی عدم ثبات مفصل شانه

تشخیص عدم ثبات مفصل شانه معمولاً شامل معاینه فیزیکی است و ممکن است برای تأیید تشخیص، به آزمایش‌های تصویربرداری مانند عکس‌برداری با اشعه ایکس نیاز باشد. در طول معاینه فیزیکی، پزشکان دامنه حرکتی شانه آسیب‌دیده را ارزیابی می‌کنند، هرگونه ناهنجاری را بررسی می‌کنند و اطلاعاتی در مورد شرایط آسیب جمع‌آوری می‌کنند.

تشخیص دقیق عدم ثبات مفصل شانه ضروری است، زیرا درمان نامناسب می‌تواند منجر به درد مزمن و بی‌ثباتی شود. تکنیک‌های تصویربرداری مانند عکس‌برداری با اشعه ایکس، ارائه دهندگان خدمات درمانی را قادر می‌سازد تا درجه بی ثباتی را ارزیابی کنند، هرگونه شکستگی مرتبط را شناسایی کنند و برنامه‌های درمانی مناسب را تدوین کنند. این ارزیابی جامع برای اطمینان از مدیریت صحیح و توانبخشی عدم ثبات مفصل شانه حیاتی است.

 نکاتی برای حفظ سلامت شانه

تضمین سلامت مطلوب شانه نیازمند یک رویکرد چند وجهی است که شامل تمرینات کششی و قدرتی منظم و همچنین توجه دقیق به وضعیت بدن و حرکت در فعالیت‌های روزانه می‌شود.

ثبات نقش مهمی در ارتقای سلامت شانه از طریق برنامه‌های روزانه دارد. اختصاص چند دقیقه در روز به تمرینات کششی هدفمند می‌تواند انعطاف‌پذیری را افزایش داده و تنش عضلانی را کاهش دهد. گنجاندن تمرینات تقویت‌کننده عضلات، مانند پرس شانه و پارویی، به توسعه و پشتیبانی از ساختار عضلانی اطراف مفصل شانه کمک می‌کند.

آیا پارگی رباط شانه یکی از دلایل عدم ثبات مفصل شانه است؟

تاندون‌های روتاتور کاف رباط‌هایی هستند که کتف را به سر استخوان بازو متصل می‌کنند. چهار رباط مهم وجود دارد که با هم کار می‌کنند تا به بلند کردن و چرخاندن شانه کمک کنند و ثبات را برای حرکت متعادل شانه فراهم کنند. سر استخوان بازو در مرکز حفره گلنوئید قرار دارد.

وقتی پارگی یا نقص بزرگی در رباط‌های شانه رخ می‌دهد (پارگی یا نقص عمده روتاتور کاف)، وقتی بازو بالا آورده می‌شود، نیروی عضله دلتوئید، سر استخوان بازو را به سمت بالا و دور از مرکز کاسه می‌کشد و باعث می‌شود سر به لبه بالایی کاسه ساییده شود و به آکرومیون برخورد کند.

این در ابتدا باعث درد در برخی از بلند کردن‌های شانه می‌شود. با بدتر شدن پارگی، عدم ثبات مفصل شانه، همراه با کاهش قدرت و ناتوانی در بالا بردن کامل شانه، رخ می‌دهد و در نهایت منجر به بی ثباتی شانه می‌شود.

مراحل درمانی برای عدم ثبات مفصل شانه

پزشک با بیمار در مورد لزوم جراحی صحبت خواهد کرد. اگر جراحی ضروری نباشد، بیمار باید از دستورالعمل‌های پزشک، مانند اجتناب از ورزش‌هایی که ممکن است خطر آسیب را افزایش دهند، پیروی کند. در این دوره، ممکن است فیزیوتراپی و تمرینات تقویت عضلات برای حفظ وضعیت عضلات انجام شود. این امر در درجه اول به تشخیص پزشک و وضعیت بیمار بستگی دارد.

انواع عدم ثبات مفصل شانه چیست؟

در حالی که شانه دامنه حرکتی زیادی دارد، می‌تواند پایداری خود را از دست بدهد. انواع بی‌ثباتی شانه عبارتند از:

• دررفتگی و نیمه‌دررفتگی شانه

با ضربه قابل توجه به مفصلی که قبلاً طبیعی بوده است، سر هومروس می‌تواند به شدت نیمه‌دررفته یا جابجا شود. نیمه‌دررفتگی شانه زمانی رخ می‌دهد که هومروس به سرعت و تا حدی به داخل و خارج از محل خود بلغزد. دررفتگی شانه زمانی رخ می‌دهد که استخوان بازو کاملاً از گلنوئید خارج شود. ممکن است پس از مدتی دوباره در جای خود قرار گیرد یا ممکن است نیاز باشد با کمک پزشکی دوباره در جای خود قرار گیرد.

کپسول، رباط‌ها یا لابروم می‌توانند در طول نیمه دررفتگی و دررفتگی شانه کشیده، پاره یا از استخوان جدا شوند. هنگامی که سر استخوان بازو در جای خود قرار می‌گیرد. این ساختارها می‌توانند در حالت شل یا کشیده بهبود یابند که ممکن است خطر دوره‌های بعدی نیمه دررفتگی یا دررفتگی را افزایش دهد. با هر دوره اضافی، آسیب بافتی بیشتری می‌تواند رخ دهد و تمایل به بی‌ثباتی در آینده را افزایش دهد.

• پارگی لابروم

عدم ثبات مفصل شانه می‌تواند هر زمان که لابروم از گلنوئید پاره یا جدا شود، رخ دهد. این می‌تواند پس از دررفتگی شانه، آسیب شانه یا در نتیجه حرکت مکرر (مانند پرتاب بیسبال) رخ دهد.

• شرایط ژنتیکی

بعضی از افراد با رباط‌های شانه‌ای تا حدودی شل متولد می‌شوند (کپسول آنها شل یا جادار است).  برای این افراد، بی‌ثباتی می‌تواند بدون هیچ گونه ضربه یا پس از آسیب نسبتاً جزئی رخ دهد. برخی از بیماران همچنین ممکن است یک بیماری ژنتیکی داشته باشند که باعث شل شدن مفاصل می‌شود و آنها را مستعد ابتلا به بی‌ثباتی یا ضعف شانه می‌کند.

بیشتر بدانید= درد بعد تزریق پی آر پی شانه

عدم ثبات مفصل شانه چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشک باید شرح حال کامل و معاینه فیزیکی انجام دهد. معاینه شامل لمس برای بررسی نقاط حساس و همچنین تعیین دامنه حرکت و قدرت است. میزان شلی یا سستی شانه نیز می‌تواند با آزمایش‌های خاص در طول معاینه ارزیابی شود. معمولاً برای کسب اطلاعات در مورد علل احتمالی عدم ثبات مفصل شانه و رد سایر علل درد شانه، مانند شکستگی، عکس‌برداری با اشعه ایکس انجام می‌شود.

چه زمانی به جراحی نیاز دارم؟

علیرغم یک دوره فیزیوتراپی که در آن حرکت و قدرت کامل شانه بازیابی می‌شود، شانه ممکن است هنوز شل یا ناپایدار باشد. در این صورت گزینه‌های درمانی شامل ۱) اصلاح فعالیت و ۲) جراحی است. اصلاح فعالیت در درجه اول گزینه‌ای برای بیمارانی است که فقط با فعالیت‌های خاصی مانند بازی بسکتبال یا ورزش‌های راکتی بالای سر، دچار عدم ثبات مفصل شانه می‌شوند. در این بیماران، اجتناب از فعالیت می‌تواند به طور کامل دوره‌های نیمه‌دررفتگی یا دررفتگی را از بین ببرد.

درمان جراحی در بیمارانی که مایل به ترک فعالیت‌ها یا ورزش‌هایی که باعث ایجاد بی‌ثباتی در آنها می‌شوند، نیستند و در بیمارانی که عدم ثبات مفصل شانه در طول فعالیت‌های روزمره (لباس پوشیدن، خوابیدن و غیره) یا کار رخ می‌دهد، در نظر گرفته می‌شود.

این جراحی شامل معاینه شانه تحت بیهوشی برای ارزیابی کامل میزان و جهت عدم ثبات مفصل شانه در حالی که عضلات اطراف شانه کاملاً شل هستند، می‌باشد. آرتروسکوپ اغلب برای بررسی داخل مفصل شانه و ارزیابی مفصل و غضروف آن استفاده می‌شود. آرتروسکوپ امکان ارزیابی مستقیم وضعیت لابروم و تاندون‌های روتاتور کاف را فراهم می‌کند. در تعداد محدودی از بیماران منتخب که میزان شلی یا سستی در آنها نسبتاً خفیف است، ممکن است بتوان شانه را با تکنیک‌های آرتروسکوپی تثبیت کرد.

برای اصلاح عدم ثبات مفصل شانه شدید، اغلب جراحی باز ضروری است. برشی روی شانه ایجاد می‌شود و عضلات برای دسترسی به کپسول مفصلی، رباط‌ها و لابروم جابجا می‌شوند.

سپس این ساختارها بسته به آسیب بافتی شناسایی شده در جراحی، ترمیم، اتصال مجدد یا سفت می‌شوند. ترمیم را می‌توان با بخیه‌های ساده یا با بخیه‌های متصل به فلز یا با بخیه‌های پلاستیکی یا قابل جذب یا لنگر انجام داد.  این لنگرها داخل استخوان قرار می‌گیرند و بخیه‌هایی را که برای اتصال مجدد یا سفت کردن رباط‌ها استفاده می‌شوند، نگه می‌دارند. این لنگرها به طور دائم در استخوان باقی می‌مانند.

بیشتر بدانید= درمان های خانگی شانه

مدت زمان توانبخشی پس از جراحی چقدر است؟

روند بهبودی پس از جراحی تا حدودی به نوع عملی که جراح انجام می‌دهد بستگی دارد. معمولاً دامنه حرکتی دست، مچ و آرنج از روز بعد از جراحی شروع می‌شود. اکثر بیماران می‌توانند ظرف سه تا هفت روز پس از جراحی بنویسند و از بازوی خود برای غذا خوردن استفاده کنند.

یک تا چهار هفته پس از عمل، یک برنامه فیزیوتراپی تحت نظارت آغاز می‌شود. دامنه حرکتی کامل معمولاً پس از شش تا هشت هفته بازمی‌گردد. قدرت معمولاً ظرف سه ماه برمی‌گردد. رانندگی گاهی اوقات چند هفته طول می‌کشد.

بازگشت به کار یا فعالیت‌های ورزشی به ماهیت و نیازهای خاص آن فعالیت بستگی دارد، اما می‌تواند برای کارگران سنگین یا ورزشکاران سطح بالا تا یک سال یا بیشتر طول بکشد. با جراحی، احتمال عود بی ثباتی کم است (۳ تا ۵ درصد) و اکثر بیماران می‌توانند به فعالیت‌های قبلی خود بازگردند.

سخن نهایی

مفصل شانه (مفصل گلنوهومرال) از سر محدب استخوان بازو و حفره مقعر استخوان کتف (گلنوئید) تشکیل شده است. شعاع انحنای این دو استخوان بسیار متفاوت است، بنابراین پایداری مفصل شانه در درجه اول به بافت‌ها و رباط‌های اطراف بستگی دارد. پارگی می‌تواند منجر به عدم ثبات مفصل شانه شود.

سوالات متداول