نوروپاتی دیابتی چگونه درمان می شود + علائم این بیماری در بدن

آخرین به‌روزرسانی در فوریه 23, 2026 توسط گروه پزشکی ویستان

نوروپاتی دیابتی نوعی آسیب عصبی است که می‌تواند در دیابت رخ دهد. سطح بالای قند خون (گلوکز) می‌تواند به اعصاب در سراسر بدن آسیب برساند. نوروپاتی دیابتی معمولاً اعصاب پاها و ساق پا را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

بسته به اینکه کدام اعصاب تحت تأثیر قرار می‌گیرند، علائم نوروپاتی شامل درد و بی‌حسی در پاها، کف پا و دست‌ها است. نوروپاتی همچنین می‌تواند منجر به مشکلاتی در سیستم گوارش، مجاری ادراری، رگ‌های خونی و قلب شود. برخی از افراد علائم خفیفی را تجربه می‌کنند، اما برای برخی دیگر، نوروپاتی دیابتی می‌تواند بسیار دردناک و ناتوان‌کننده باشد.

نوروپاتی دیابتی یک عارضه جدی دیابت است و تا 50٪ از افراد مبتلا به دیابت را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اغلب می‌توان با مدیریت منظم سطح قند خون و حفظ سبک زندگی سالم، از نوروپاتی دیابتی جلوگیری کرد یا پیشرفت آن را کند کرد. در ادامه مقاله شما می توانید با بهترین متخصصان دیابت از مرکز ویستان صحبت کنید. جهت مشاووره و رزوو نوبت با 02191090775 تماس بگیرید.

عوامل خطر ساز نوروپاتی دیابتی؟

هر کسی که دیابت دارد می‌تواند به نوروپاتی مبتلا شود، اما عوامل خطر زیر احتمال آسیب عصبی را افزایش می‌دهند:

عوامل خطرساز	توضیحات
کنترل ضعیف قند خون:	کنترل ضعیف قند خون خطر ابتلا به همه عوارض دیابت، از جمله آسیب عصبی را افزایش می‌دهد.
سابقه دیابت:	هر چه مدت زمان بیشتری به دیابت مبتلا باشید، خطر ابتلا به نوروپاتی دیابتی بیشتر می‌شود.
بیماری کلیوی:	دیابت می‌تواند به کلیه‌ها آسیب برساند.
اضافه وزن:	شاخص توده بدنی (BMI) شما 25 یا بالاتر باشد.
سیگار کشیدن:	سیگار کشیدن شریان‌ها را تنگ و سفت می‌کند و جریان خون به پاها را کاهش می‌دهد.

نوروپاتی دیابتی چیست؟

اگر دیابت دارید، ممکن است متوجه سوزن سوزن شدن در اندام‌های خود، حساسیت شدید به لمس یا تاری دید شوید. اینها علائم اولیه نوروپاتی دیابتی، آسیب عصبی مرتبط با دیابت هستند. این بیماری ناشی از سطح بالای قند خون است که به اعصاب پاها، کف پا یا دست‌های شما آسیب می‌رساند و گاهی اوقات به سایر قسمت‌های بدن مانند کلیه‌ها، دستگاه گوارش، چشم‌ها و قلب نیز گسترش می‌یابد.

بیشتر بدانید=درمان قطعی آرتروز زانو

نوروپاتی دیابتی خطرناک است؟

نوروپاتی دیابتی در صورت عدم کنترل سطح قند خون و عدم درمان علائم خطرناک است. عوارضی که ممکن است از این بیماری ناشی شود عبارتند از:

• هیپوگلیسمی شدید (قند خون پایین) در موارد نوروپاتی اتونوم.

• افت شدید فشار خون (فشار خون پایین).

• خطر ابتلا به زخم پای دیابتی.

• قطع انگشتان، پاها یا ساق پا به دلیل آسیب‌ها، زخم‌ها، بدتر شدن وضعیت و مرگ بافت.

• بی‌اختیاری.

• اختلالات عملکرد تولید مثلی.

نوروپاتی دیابتی پا

مشکلات پا از زخم‌ها و جراحات دیر بهبود یافته گرفته تا قطع عضو از عوارض شایع نوروپاتی دیابتی هستند. اما می‌توانید با انجام معاینه کامل پا حداقل سالی یک بار از بسیاری از این مشکلات جلوگیری کنید. همچنین، از پزشک خود بخواهید که در هر ویزیت، پاهای شما را معاینه کند و در خانه نیز از آنها به خوبی مراقبت کنید.

توصیه‌های پزشک خود را در مورد مراقبت صحیح از پا دنبال کنید. برای سالم نگه داشتن پاهایتان، این مراحل را دنبال کنید:

توصیه های مراقبتی	توضیحات
روزانه پاهای خود را معاینه کنید:	تاول، بریدگی، کبودی، ترک، پوسته پوسته شدن پوست، قرمزی یا تورم را بررسی کنید.
پاهای خود را تمیز و خشک نگه دارید:	روزانه پاهای خود را با آب ولرم و صابون ملایم بشویید.
پاهای خود را مرطوب کنید:	این به جلوگیری از ترک خوردگی کمک می‌کند.
ناخن‌های پا را با دقت کوتاه کنید:	ناخن‌های پا را مستقیماً کوتاه کنید.
جوراب‌های تمیز و خشک بپوشید:	به دنبال جوراب‌هایی از جنس پنبه یا پارچه‌های جاذب رطوبت
کفش‌های نرم و مناسب بپوشید:	همیشه برای محافظت از پاهایتان، کفش‌های جلو بسته یا دمپایی بپوشید.

نوروپاتی دیابتی چشم

نوروپاتی دیابتی یکی از عوارض دیابت است که بر چشم‌ها تأثیر می‌گذارد. این بیماری به دلیل آسیب به رگ‌های خونی در بافت حساس به نور در پشت چشم (شبکیه) رخ می‌دهد. در ابتدا، نوروپاتی دیابتی ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکند، یا فقط باعث مشکلات جزئی بینایی شود.

درمان نوروپاتی دیابتی

کنترل سطح قند خون، سنگ بنای درمان نوروپاتی دیابتی است. مدیریت دقیق گلوکز به محدود کردن پیشرفت آسیب عصبی و بهبود پاسخ عصبی کمک می‌کند. درمان پزشکی شامل داروهایی است که به طور خاص برای تسکین درد عصبی طراحی شده‌اند، مانند داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای یا ضد تشنج، همراه با مسکن‌های موضعی برای کاهش شدت علائم. فیزیوتراپی و توانبخشی نیز به بهبود قدرت و تحرک عضلات کمک می‌کند، و فعالیت بدنی متوسط ​​​​برای حفظ جریان خون به اندام‌ها توصیه می‌شود.

انواع نوروپاتی دیابتی چیست؟

نوروپاتی دیابتی می‌تواند هر عصبی را در بدن تحت تأثیر قرار دهد، اما بیشتر اوقات پاها، کف پا یا دست‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. چهار نوع اصلی وجود دارد:

نوروپاتی محیطی یا نوروپاتی سطحی: این شایع‌ترین نوع است که ابتدا پاها و ساق پا و سپس دست‌ها و بازوها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

نوروپاتی اتونومیک: این در سیستم عصبی اتونومیک رخ می‌دهد که قلب، چشم‌ها، دستگاه گوارش، دستگاه تولید مثل، مثانه و تمام اندام‌هایی را که نمی‌توانیم آگاهانه کنترل کنیم، کنترل می‌کند.

رادیکولوپاتی: این مورد در مناطقی که ریشه‌های عصبی قرار دارند، مانند ران‌ها، لگن، پاها یا باسن رخ می‌دهد و ممکن است شکم یا سینه را نیز تحت تأثیر قرار دهد. این بیماری معمولاً در بزرگسالان مسن مبتلا به دیابت نوع ۲ رخ می‌دهد.

مونونوروپاتی: این بیماری به طور ناگهانی یک عصب خاص و منفرد را در صورت، بازو، تنه یا پا تحت تأثیر قرار می‌دهد. این بیماری معمولاً بزرگسالان مسن را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما این مشکل معمولاً کوتاه‌مدت است و با درمان یا خودبه‌خود برطرف می‌شود.

علائم نوروپاتی دیابتی

چهار نوع اصلی نوروپاتی دیابتی وجود دارد. شما ممکن است یک یا چند نوع نوروپاتی داشته باشید.

علائم به نوع نوروپاتی و اعصابی که تحت تأثیر قرار گرفته‌اند بستگی دارد. علائم معمولاً به تدریج ایجاد می‌شوند. ممکن است تا زمانی که آسیب عصبی قابل توجهی رخ نداده باشد، متوجه هیچ مشکلی نشوید.

این نوع نوروپاتی همچنین ممکن است به عنوان نوروپاتی دیستال متقارن شناخته شود. این شایع‌ترین شکل نوروپاتی دیابتی است. ابتدا پاها و سپس بازوها و دست‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. علائم و نشانه‌های نوروپاتی دیابتی سطحی معمولاً در شب بدتر می‌شوند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• بی‌حسی یا کاهش توانایی احساس درد یا تغییرات دما

• احساس سوزن سوزن شدن یا سوزش

• درد شدید یا گرفتگی دردناک

• ضعف عضلات

• حساسیت شدید به لمس، تا جایی که وزن یک ملحفه می‌تواند برای برخی افراد دردناک باشد.

• مشکلات شدید پا، مانند زخم، عفونت و آسیب مفاصل و استخوان

سیستم عصبی اتونومیک فشار خون، ضربان قلب، تعریق، چشم‌ها، مثانه، دستگاه گوارش و اندام‌های تولید مثل را کنترل می‌کند. دیابت می‌تواند بر اعصاب هر یک از این نواحی تأثیر بگذارد و به‌طور بالقوه باعث علائم و نشانه‌هایی مانند موارد زیر شود:

• از دست دادن هوشیاری به دلیل قند خون پایین (کمای هیپوگلیسمی)

• فشار خون پایین هنگام برخاستن از حالت نشسته یا دراز کشیده، که ممکن است باعث سرگیجه یا غش شود (افت فشار خون وضعیتی)

• مشکلات مثانه یا روده

• تخلیه آهسته معده (گاستروپارزی)، که باعث حالت تهوع، استفراغ، احساس پری و از دست دادن اشتها می‌شود

• مشکل در بلع

• تغییر در نحوه سازگاری چشم‌ها با تغییرات نور و تاریکی یا اشیاء دور و نزدیک

• افزایش یا کاهش تعریق

• مشکلات جنسی، مانند خشکی واژن در زنان و اختلال نعوظ در مردان

این نوع نوروپاتی اغلب اعصاب ران، باسن، کفل یا پاها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. همچنین ممکن است شکم و قفسه سینه را تحت تأثیر قرار دهد. علائم معمولاً در یک طرف بدن ظاهر می‌شوند اما ممکن است به طرف دیگر نیز گسترش یابند. نوروپاتی پروگزیمال ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• درد شدید در لگن، باسن یا ران

• ضعف و اسپاسم عضلانی در عضلات ران

• مشکل در بلند شدن از حالت نشسته

• درد در قفسه سینه یا دیواره شکم

مونونوروپاتی به آسیب به یک عصب خاص و واحد اشاره دارد که ممکن است در صورت، تنه، بازو یا پا باشد. مونونوروپاتی ممکن است باعث موارد زیر شود:

• مشکل در تمرکز یا دوبینی

• فلج در یک طرف صورت

• بی‌حسی یا سوزن سوزن شدن در دست یا انگشتان

• ضعف در دست که باعث افتادن اشیاء از آن می‌شود

• درد در ساق پا

• ضعف که بلند کردن جلوی پا را دشوار می‌کند (افتادگی پا)

• درد در جلوی ران

علل نوروپاتی دیابتی

علت دقیق هر نوع نوروپاتی ناشناخته است. محققان معتقدند که با گذشت زمان، قند خون بالای کنترل نشده به اعصاب آسیب می‌رساند و توانایی آنها در انتقال سیگنال‌های عصبی را مختل می‌کند و منجر به نوروپاتی دیابتی می‌شود. قند خون بالا همچنین دیواره رگ‌های خونی کوچک (مویرگ‌ها) را که اکسیژن و مواد مغذی را به اعصاب می‌رسانند، تضعیف می‌کند.

عوارض نوروپاتی دیابتی

نوروپاتی دیابتی می‌تواند عوارض جدی متعددی ایجاد کند، از جمله:

هیپوگلیسمی بدون علامت: سطح قند خون زیر 70 میلی‌گرم در دسی‌لیتر معادل 3.9 میلی‌مول در لیتر معمولاً باعث لرزش، تعریق و ضربان قلب سریع می‌شود. با این حال، افراد مبتلا به نوروپاتی اتونوم ممکن است متوجه این علائم هشدار دهنده نشوند.

قطع انگشت پا یا ساق پا: آسیب عصبی می‌تواند باعث از دست دادن حس در پاهای شما شود، بنابراین حتی بریدگی‌های جزئی می‌توانند بدون اینکه متوجه شوید به زخم تبدیل شوند. در موارد شدید، عفونت می‌تواند به استخوان گسترش یابد یا منجر به مرگ بافت شود. برداشتن (قطع) انگشت پا، پا یا حتی ساق پا ممکن است ضروری باشد.

عفونت‌های دستگاه ادراری و بی‌اختیاری ادرار: اگر اعصابی که مثانه را کنترل می‌کنند آسیب ببینند، ممکن است مثانه هنگام ادرار کردن به طور کامل تخلیه نشود. باکتری‌ها می‌توانند در مثانه و کلیه‌ها جمع شوند و منجر به عفونت‌های دستگاه ادراری شوند. آسیب عصبی همچنین می‌تواند بر توانایی شما در احساس نیاز به ادرار یا توانایی شما در کنترل عضلاتی که ادرار را آزاد می‌کنند تأثیر بگذارد و منجر به نشت ادرار (بی‌اختیاری ادرار) شود.

افت شدید فشار خون: آسیب به اعصابی که جریان خون را کنترل می‌کنند می‌تواند بر توانایی بدن شما در تنظیم فشار خون تأثیر بگذارد. این می‌تواند باعث افت شدید فشار خون هنگام ایستادن پس از نشستن یا دراز کشیدن شود که ممکن است منجر به سرگیجه و غش شود.

مشکلات گوارشی: اگر دستگاه گوارش شما توسط اعصاب آسیب دیده باشد، ممکن است دچار یبوست، اسهال یا هر دو شوید. آسیب عصبی مرتبط با دیابت همچنین می‌تواند منجر به گاستروپارزی شود، وضعیتی که در آن معده بسیار آهسته یا اصلاً خالی نمی‌شود. این می‌تواند باعث نفخ و سوء هاضمه شود.

اختلال عملکرد جنسی: نوروپاتی اتونوم معمولاً به اعصابی که بر اندام‌های جنسی تأثیر می‌گذارند آسیب می‌رساند. مردان ممکن است دچار اختلال نعوظ شوند. زنان ممکن است در روانکاری و برانگیختگی جنسی مشکل داشته باشند.

افزایش یا کاهش تعریق: آسیب عصبی می‌تواند عملکرد غدد عرق شما را مختل کند و تنظیم صحیح دمای بدن را برای بدن شما دشوار کند.

پیشگیری از نوروپاتی دیابتی

شما می‌توانید با مدیریت دقیق قند خون و مراقبت خوب از پاهایتان، از نوروپاتی دیابتی و عوارض آن جلوگیری کنید یا آن را به تأخیر بیندازید.

انجمن دیابت آمریکا توصیه می‌کند که افراد مبتلا به دیابت حداقل دو بار در سال سطح هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) خود را بررسی کنند. این آزمایش میانگین سطح قند خون شما را در دو تا سه ماه گذشته نشان می‌دهد.

ممکن است لازم باشد برای هر فرد، هدف HbA1c تعیین شود، اما انجمن دیابت آمریکا توصیه می‌کند که اکثر بزرگسالان سطح HbA1c 7.0٪ را حفظ کنند. اگر سطح قند خون شما بالاتر از این هدف باشد، ممکن است لازم باشد برنامه روزانه خود را برای مدیریت قند خون تغییر دهید، مانند اضافه کردن یا تنظیم داروها، یا تغییر رژیم غذایی یا فعالیت بدنی.

چه گزینه‌های درمانی در دسترس است؟

درمان نوروپاتی دیابتی معمولاً با پرداختن به علت اصلی شروع می‌شود. این ممکن است شامل تغییرات سبک زندگی و بررسی داروها برای اطمینان از مدیریت صحیح دیابت باشد. اگر علت اصلی غیرقابل درمان باشد، ممکن است برای تسکین درد دارو لازم باشد. اثربخشی دارو از بیماری به بیمار دیگر متفاوت است، اما دارودرمانی اغلب با طیف وسیعی از عوارض جانبی همراه است.

در حال حاضر، کلینیک‌هایی مانند مرکز مداخله‌ای درد در کلینیک کلیولند ابوظبی، تکنیک‌ها و درمان‌های نوآورانه‌ای را برای بیماران مبتلا به درد حاد یا مزمن ارائه می‌دهند. یکی از این درمان‌ها، نورومدولاسیون است که از یک تکنیک قدیمی برای تحریک الکتریکی اعصاب دچار اختلال عملکرد استفاده می‌کند. در حالی که مکانیسم دقیق عمل هنوز ناشناخته است، اما در درمان درد مزمن مؤثر بوده است.

اکنون، به لطف پیشرفت‌های پزشکی، طیف وسیعی از گزینه‌ها برای هدف قرار دادن خاص درد مرتبط با نوروپاتی دیابتی در دسترس هستند.

نورومدولاسیون چگونه کار می‌کند؟

پزشکان در ابتدا از روش‌های تحریک نخاع برای جلوگیری از رسیدن سیگنال‌های درد به مغز استفاده می‌کردند. این روش که به عنوان نورومدولاسیون یا تحریک عصبی نیز شناخته می‌شود، شامل کاشت یک دستگاه کوچک در ستون فقرات برای ارسال سیگنال‌های الکتریکی در امتداد نخاع است.

اکنون، با استفاده از جدیدترین تکنیک‌های کم‌تهاجمی، بیماران کاهش 70 درصدی در سطح درد خود را گزارش می‌دهند – دستاوردی قابل توجه برای کسانی که از درد شدید ناشی از آسیب عصبی رنج می‌برند.

تحریک نخاع یکی از جدیدترین فناوری‌هایی است که برای کمک به بیماران دیابتی مبتلا به درد مزمن عصبی استفاده می‌شود. این روش شامل کاشت یک دستگاه کوچک در فضای اپیدورال نزدیک منبع درد است. این دستگاه پالس‌های الکتریکی ارسال می‌کند که با متوقف کردن سیگنال‌های درد قبل از رسیدن به مغز، درد را مسدود می‌کند. این روش کم‌تهاجمی معمولاً به صورت جراحی سرپایی انجام می‌شود.

تحریک گانگلیون ریشه پشتی (DRS): این روش نشان‌دهنده آخرین پیشرفت در علم پزشکی برای تسکین درد بیماران مبتلا به نوروپاتی دیابتی است. مرکز درد مداخله‌ای در کلینیک کلیولند ابوظبی اولین مرکزی است که این تکنیک درمانی را که بسیار شبیه به تحریک سنتی نخاع است، به کار می‌گیرد. DRS سیگنال‌های الکتریکی را به گانگلیون ریشه پشتی، گروهی از اعصاب واقع در خارج از نخاع، ارسال می‌کند. این فناوری پیشرفته در کاهش درد بیمار بسیار موفق بوده است و یک روش کم‌تهاجمی و در همان روز است.

زندگی با درد مرتبط با نوروپاتی دیابتی می‌تواند چالش برانگیز باشد، اما چندین گزینه تغییر دهنده زندگی وجود دارد که می‌تواند تسکین قابل توجهی را فراهم کند و کیفیت زندگی بیمارانی را که از این درد مزمن و حاد رنج می‌برند، بهبود بخشد.

علل نوروپاتی دیابتی چیست؟

هیچ علت شناخته شده‌ای برای نوروپاتی دیابتی وجود ندارد، اما محققان معتقدند که سطح قند خون بالا و قند خون کنترل نشده طولانی مدت می‌تواند دیواره رگ‌های خونی را تضعیف کرده و به اعصاب آسیب برساند. عوامل متعددی خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهند، از جمله:

• اضافه وزن و چاقی.

• سابقه طولانی مدت دیابت.

• اختلال در عملکرد کلیه یا آسیب دیدن آن.

• بی‌توجهی به بیماری و عدم اتخاذ سبک زندگی سالم.

• سیگار کشیدن.

نکاتی برای پیشگیری از نوروپاتی دیابتی

با رعایت داروهای تجویز شده، حفظ سبک زندگی سالم و رعایت بهداشت پا، می‌توان از نوروپاتی دیابتی جلوگیری کرد یا پیشرفت آن را کند کرد. در اینجا چند نکته وجود دارد که باید از لحظه تشخیص دیابت رعایت کنید:

هر شش ماه یک بار آزمایش خون جامع انجام دهید، از جمله آزمایش کلیه، قلب، چشم و اندام‌های گوارشی، ادراری و تولید مثل.

سطح هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) خود را که نباید از 7٪ تجاوز کند، اندازه بگیرید و هر سه تا شش ماه آزمایش قند خون انجام دهید.

مراجعه منظم به متخصص مغز و اعصاب، چشم پزشک و جراح عمومی ضروری است.

کاهش وزن اضافی و ورزش روزانه به مدت 30 دقیقه مهم است.

خوردن غذاهای سالم و کاهش یا حذف شیرینی، نوشیدنی‌های شیرین، نان سفید و برنج سفید بسیار مهم است.

خوردن میوه به جای شیرینی مفید است، اما اعتدال مهم است.

اجتناب از غذاهای شور برای جلوگیری از فشار خون بالا مهم است.

استفاده از شیرین‌کننده‌های مصنوعی مانند استویا مفید است، اما فقط در مقادیر محدود.

بیشتر بدانید= علت درد کف پای چپ

چگونه می‌توان از عوارض پای دیابتی پیشگیری کرد؟

روزانه پاهای خود را معاینه کنید تا از نظر بریدگی یا زخم بررسی کنید و حس را در شش ناحیه بررسی کنید:

روزانه پاهای خود را با آب و صابون بشویید و کاملاً خشک کنید.

از استفاده از کرم مرطوب کننده بین انگشتان پا خودداری کنید.

ناخن‌های پای خود را کوتاه و مرتب کنید.

کفش‌های راحت و مناسب بپوشید و جوراب‌های جاذب رطوبت انتخاب کنید که روزانه آنها را تعویض کنید تا از رشد قارچ جلوگیری شود.

از راه رفتن پابرهنه یا پوشیدن کفش‌های روباز خودداری کنید.

سیگار را ترک کنید.

بیشتر بدانید= بهترین متخصص دیابت در تهران

موثرترین ویتامین برای تقویت اعصاب در بیماران دیابتی چیست؟

متخصص داخلی یا متخصص غدد درون ریز ممکن است ویتامین‌های خاصی را برای بیماران دیابتی تجویز کند تا اعصاب محیطی را تقویت کنند. برخی از رایج‌ترین آنها عبارتند از:

• آمپول نوروبیون

• تیوزاک ۳۰۰ میلی‌گرم

• درمان قطعی دیابت نوع ۱ و نوع ۲

سخن نهایی

در پایان، پس از آشنایی با نوروپاتی دیابتی، علائم آن، روش‌های درمانی و برخی نکات برای پیشگیری، حتماً آزمایش‌های جامع دیابت را به طور منظم انجام دهید، سطح قند خون خود را تنظیم کنید و از افزایش ناگهانی آن جلوگیری کنید، داروهای خود را به طور منظم مصرف کنید و یک سبک زندگی سالم را برای محافظت از سلامت خود در برابر عوارض بیماری دنبال کنید.

سوالات متداول