سندروم فاست لومبار چه نوع بیماری است و علایم و علل آن چیست؟

آخرین به‌روزرسانی در فوریه 25, 2026 توسط گروه پزشکی ویستان

سندروم فاست لومبار مشکلی است که سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار می‌دهد و بر بسیاری از عملکردهای حیاتی بدن تأثیر می‌گذارد. اگر درمان به موقع انجام نشود، ممکن است عوارض متعددی رخ دهد. علل زیادی وجود دارد که ممکن است منجر به این بیماری شود. علل سندروم فاست لومبار چیست؟ و چگونه درمان می‌شود؟

سندروم فاست لومبار در نتیجه فشار بر گروهی از اعصاب واقع در پایه ستون فقرات رخ می‌دهد. این اعصاب چندین قسمت از بدن، از جمله اندام‌های تحتانی، مثانه و روده‌ها را کنترل می‌کنند. بنابراین، فشار بر این اعصاب منجر به مشکلات زیادی در این اندام‌ها می‌شود.

سندروم فاست لومبار چیست؟

گروهی از اعصاب در انتهای ستون فقرات وجود دارند که شبیه دم هستند، از این رو نام آن “سندروم فاست لومبار” است. این اعصاب سیگنال‌های حسی و حرکتی را به مغز منتقل می‌کنند و از آن خارج می‌کنند. فشار بر روی این اعصاب، انتقال این سیگنال‌های عصبی را مختل می‌کند و باعث علائم مرتبط با سندروم فاست لومبار می‌شود.

دسته عصبی واقع در فاست لومبار به انتقال سیگنال‌های حسی و حرکتی به پاها و مثانه کمک می‌کند. بنابراین، فشار بر روی این اعصاب می‌تواند منجر به ضعف در پاها شود که ممکن است موجب فلج، عدم توانایی در کنترل مثانه، بی‌اختیاری ادرار و سایر علائم شود. با این حال، این خطرات با درمان زودهنگام و مناسب کاهش می‌یابد.

انواع سندروم فاست لومبار

سندروم فاست لومبار بر اساس علائمی که ایجاد می‌کند به حاد یا مزمن و کامل یا ناقص طبقه‌بندی می‌شود. در ادامه مهمترین اطلاعات در مورد هر یک از این علائم آمده است:

سندروم فاست لومبار حاد: این علائم به طور حاد و سریع شروع می‌شوند و در مدت زمان بسیار کوتاهی بیشتر می‌شوند. این وضعیت نیاز به مداخله پزشکی سریع، از جمله جراحی در عرض ۲۴ تا ۴۸ ساعت، برای جلوگیری از هرگونه عوارض یا آسیب دائمی به بدن دارد.

سندروم فاست لومبار مزمن: در این حالت، علائم برای مدت طولانی ادامه می‌یابد. سندروم مزمن فاست لومبار همچنین می‌تواند بیمارانی را که جراحی برای آنها مناسب نیست، تحت تأثیر قرار دهد و منجر به آسیب دائمی شود.

علل سندروم فاست لومبار چیست؟

علل زیادی برای سندروم فاست لومبار وجود دارد. شایع‌ترین علل عبارتند از:

علت	توضیحات
فتق دیسک	فتق دیسک یا دیسک بیرون زده یکی از شایع‌ترین علل سندروم فاست لومبار است. این بیماری در نتیجه فشار بر دیسک‌های بین مهره‌ای رخ می‌دهد و باعث می‌شود قسمت‌هایی از آنها از جای خود خارج شوند و به اعصاب این ناحیه، از جمله دسته عصبی فشار وارد کنند.
وجود تومور	رشد تومورها در نخاع یا ستون فقرات در ناحیه پایین کمر می‌تواند بر اعصاب فشار وارد کند و منجر به علائم شدید شود.
آسیب با تصادف	آسیب نخاعی ممکن است منجر به سندروم فاست لومبار شود.
برخی ناهنجاری های مادرزادی	برخی ناهنجاری‌های مادرزادی ممکن است منجر به فشار بر دسته عصبی در پایین ستون فقرات شوند.
تنگی کانال نخاعی	تنگ شدن کانال نخاعی در مهره‌های کمری می‌تواند منجر به فشار بر اعصاب شود و یکی از علل سندروم فاست لومبار است.
مننژیت	التهاب غشاهای اطراف مغز و نخاع باعث تورم برخی سلول‌ها می‌شود که به اعصاب فشار می‌آورد.
تشکیل لخته	لخته یا خونریزی در نخاع می‌تواند به اعصاب فشار وارد کند که یکی از علل سندروم فاست لومبار است.
عفونت های ستون فقرات	عفونت‌های ستون فقرات می‌توانند به اعصاب فشار وارد کنند و باعث علائم سندروم فاست لومبار شوند.

علائم سندروم فاست لومبار

علائم زیادی وجود دارد که نشان دهنده سندروم فاست لومبار است که مهمترین آنها عبارتند از:

علت	توضیحات
بی حسی	بی حسی در پاها، کمر و پهلوها ممکن است از علائم فاست لومبار باشد.
بی اختیاری ادرار و مدفوع	این حالت در نتیجه آسیب به اعصابی که مثانه و روده را کنترل می‌کنند رخ می‌دهد و منجر به ناتوانی در کنترل ادرار و مدفوع می‌شود.
درد	درد کمر و پا مشابه درد سیاتیک.
ضعف در پاها	ضعف در پاها و اختلال در راه رفتن، در برخی موارد، در صورت عدم درمان سریع، ممکن است منجر به فلج شود.
احتباس ادرار	این حالت در نتیجه به اعصابی آسیب می زند که مثانه را کنترل می‌کنند.
برخی مشکلات جنسی	سندروم فاست لومبار ممکن است بر برخی عملکردهای جنسی تأثیر بگذارد و در برخی موارد منجر به اختلال نعوظ شود.
مشکلات حسی و رفلکس ها	مشکلات حسی و رفلکس‌ها: سندروم فاست لومبار بر توانایی حس سرما یا گرما و همچنین رفلکس‌ها تأثیر می‌گذارد.

سندروم فاست لومبار چگونه درمان می‌شود؟

درمان سندروم فاست لومبار به درمان علت اصلی فشردگی عصب بستگی دارد. به عنوان مثال، در موارد مننژیت، درمان شامل مصرف داروهای مناسب مانند آنتی‌بیوتیک‌ها است.

جراحی روش ایده‌آل برای درمان سندروم فاست لومبار است. جراحی برای رفع علت اصلی فشردگی عصب انجام می‌شود. فتق دیسک یا تنگی کانال نخاعی و همچنین برداشتن برخی از تومورهایی که اعصاب را فشرده می‌کنند، قابل درمان است.

معنای کامل سندروم فاست لومبار چیست؟

اصطلاحات سندروم فاست لومبار، اسپوندیلوآرتریت است. یعنی یک بیماری دژنراتیو مفاصل کوچک ستون فقرات می باشد. این بیماری زمانی اتفاق می‌افتد که سطوح غضروفی استخوان‌های بین مفاصل آسیب ببینند. 

درنتیجه نقش دیسک مفصلی محافظت از مفاصل و ایجاد حرکت بدون درد است. به دلیل ساییدگی و پارگی، فضای بین مهره‌ها کاهش می‌یابد و در نهایت، استخوان‌ها به هم ساییده می‌شوند و باعث درد می‌شوند.

در بیشتر موارد، مفاصل مهره‌ای در مناطقی که باید در طول زندگی فشار خاصی را تحمل کنند، ساییده می‌شوند. بنابراین، جای تعجب نیست که بیماری دژنراتیو مفاصل مهره‌ای بیشتر در ستون فقرات کمری رخ می‌دهد.

ستون فقرات انسان از ۳۳ مهره تشکیل شده است. هر مهره از یک جسم مهره و یک قوس مهره‌ای تشکیل شده است که نخاع را احاطه کرده است. قوس‌های مهره‌ای به سمت بالا و پایین امتداد دارند. دو زائده پایینی با زائده‌های بالایی قوس مهره بعدی، مفصل فاست را تشکیل می‌دهند. بین مهره‌ها، دیسک‌ها به عنوان یک ضربه‌گیر عمل می‌کنند و به مهره‌ها اجازه می‌دهند بدون آسیب در برابر یکدیگر حرکت کنند.

اگر فاصله بین مهره‌ها کاهش یابد، مفصل فاست به درستی عمل نمی‌کند و تحت فشار قرار می‌گیرد. این حالت سندرم مفصلی نامیده می‌شود. علاوه بر این، این حالت با درد و ناراحتی ناشی از رسوبات در کپسول مفصلی همراه است.

بیشتر بدانید= هزینه جراحی فاست

تغییرات دژنراتیو جزئی نیز می‌تواند منجر به درد شدید شود.

علائم آرتروز ستون فقرات متنوع و گوناگون هستند و لزوماً نشان‌دهنده‌ی هیچ چیز خاصی در مورد شدت تغییرات دژنراتیو نیستند. در واقع، حتی تغییرات دژنراتیو جزئی نیز می‌توانند باعث درد شدید و افزایش علائم ساییدگی و پارگی شوند.

با این حال، گاهی اوقات آنها فقط باعث اختلالات جزئی می‌شوند. اغلب، بیماران از درد موضعی شدید در ناحیه محدودی از ستون فقرات کمری (LWS)، قفسه سینه (BWS) یا گردنی (HWS) شکایت دارند.

اگر درد وجود داشته باشد، معمولاً اذیت کننده است، اما می‌تواند با دارو یا درمان های دیگر آن را تسکین کرد. در طول روز، درد اغلب به دلیل فشار وارده بر ستون فقرات توسط ایستادن افزایش می‌یابد، در مواقعی مانند شب، هنگام دارز کشیدن تا حد زیادی تسکین می‌یابد.

درد کمر اغلب هنگام خم شدن، چرخیدن یا تغییر موقعیت رخ می‌دهد. علاوه بر این، درد لگن نیز ممکن است به عنوان بخشی از یک سندروم مفصلی وجود داشته باشد. به طور کلی، علائم اسپوندیلوآرتریت می‌تواند فعالیت‌های روزانه فرد را به طور قابل توجهی محدود کند.

علائم می توانند به پزشک در تشخیص کمک کنند.

تشخیص بیماری بر اساس علائم زیر (درد صبحگاهی، درد هنگام کشش بدن، چرخش یا چرخش، درد فشاری موضعی) و معاینه فیزیکی و عصبی است. اشعه ایکس اغلب اسپوندیلوآرتریت را نشان می‌دهد، در حالی که ام آرآی دیسک را نشان می‌دهد و همچنین تغییرات آناتومیکی را آشکار می‌کند.

درمان با یک آزمایش آغاز می‌شود.

درمان اولیه مرسوم، یعنی بدون جراحی است. از آنجایی که علت اسپوندیلوآرتریت پیشرفته را نمی‌توان از بین برد یا با جراحی برطرف کرد، مدیریت درد و فیزیوتراپی در ابتدا ضروری است.

در حالت ایده‌آل، فیزیوتراپی با تمریناتی که برای ستون فقرات آرامش‌بخش هستند، مانند شنا کرال پشت، دوچرخه‌سواری، رقص یا راه رفتن با میله، درمان می‌شود. اگر روش‌های مرسوم دیگر مؤثر نباشند و نتایج رضایت‌بخشی ارائه ندهند، درد ناشی از اسپوندیلولیستزیس را می‌توان با لیزر درمانی کم تهاجمی (ترمودنرواسیون) کنترل کرد.

در ترمودنرواسیون، هدف جلوگیری از درد ناشی از اعصاب در کپسول مفصلی است. ابتدا، آزمایشی انجام می‌شود، یک بی‌حسی موضعی از طریق یک برش پشتی مستقیماً به مفصل ستون فقرات تزریق می‌شود.

در آزمایش بی‌حسی، متخصص یک سوزن را تحت کنترل میکروسکوپی به داخل مفصل وارد می‌کند و عصب را در اطراف کپسول مفصلی می‌کشد. سپس مقدار کمی از داروی بی‌حسی را تزریق می‌کند.

اگر پس از این آزمایش، بهبود واضحی در علائم و درد مشاهده شود، تشخیص اسپوندیلولیستزیس تأیید می‌شود. سپس در مرحله بعدی، اعصاب در مفصل ممکن است سفت شوند. این آزمایش یک شاخص نسبی است، نه یک شاخص مطلق.

اسکلروتراپی می‌تواند به صورت گرم یا سرم انجام شود. تحریک عصب در طول عمل برای حذف فیبرهای عصبی حرکتی انجام می‌شود. سپس لیزر، که از طریق سوزن وارد شده و از یک فیبر شیشه‌ای عبور می‌کند، مستقیماً به ناحیه آسیب‌دیده هدایت می‌شود.

گرمای انرژی لیزر، عصب آسیب‌دیده را متوقف کرده و از عملکرد آن جلوگیری می‌کند. اثر این درمان می‌تواند یک تا سه سال دوام داشته باشد و به بیماران اجازه می‌دهد تا به زندگی عادی برگردند و از طریق ورزش و فیزیوتراپی به طور فعال در درمان شرکت کنند.

این روش بسیاری از بیماران را از دردسر یک عمل جراحی  نجات می‌دهد. کمتر از یک ساعت طول می‌کشد و تحت بیهوشی عمومی از طریق یک سوراخ (بدون برش) انجام می‌شود. این نوع درمان از این نظر منحصر به فرد است که هیچ عضله، استخوان یا رباطی بریده یا برداشته نمی‌شود.

از آنجا که این عمل در خارج از کانال نخاعی انجام می‌شود، عملاً بدون درد است. تنها پس از یک هفته، بیماران می‌توانند فیزیوتراپی را برای بازگشت به وضعیت سلامتی مطلوب خود شروع کنند. در موارد تنگی شدید کانال نخاعی یا فتق دیسک، میکروسرجری یک انتخاب صحیح است.

راه‌هایی برای محافظت از خود در برابر این بیماری وجود دارد.

شما می‌توانید علائم آرتروز را کاهش داده و پیشرفت بیماری را کند کنید. اگرچه فقط می‌توانید تا حدی از آرتروز جلوگیری کنید، اما هنوز اقداماتی برای محافظت از شما تا حدی وجود دارد، مانند تمرینات کمر، کاهش وزن و شنای کرال پشت، استرس فیزیکی، بلند کردن اجسام سنگین و کار شدید بر کمر تأثیر منفی می‌گذارد و باعث بیماری‌های ستون فقرات می‌شود.

به عبارت دیگر، بلند کردن بارهای سنگین فشار قابل توجهی بر کمر و ستون فقرات وارد می‌کند و مفاصل مهره‌ای، به ویژه در ستون فقرات کمری، بیشتر در معرض آسیب هستند.

بیشتر بدانید= بهترین درمان کمر درد

اختلال مفصل فاست چگونه باعث کمردرد می‌شود؟

مفاصل پایین کمر در نتیجه فعالیت‌های روزمره، ورزش، کار و سایر فعالیت‌ها و حرکات، تحت بارهای بیش از حد قرار می‌گیرند. این مفاصل می‌توانند در نتیجه موارد زیر دردناک شوند:

• وضعیت نامناسب بدن

• اختلالات مرتبط با سن در دیسک بین مهره‌ای و سایر بافت‌های نگهدارنده ستون فقرات.

• آسیب‌های ناگهانی و حاد، مانند تصادف، زمین خوردن یا آسیب‌های مرتبط با ورزش.

• آسیب‌های مزمن کمر ناشی از استفاده بیش از حد از مفصل فاست.

آسیب‌های مفصل سندروم فاست لومبار

این آسیب‌ها اغلب نتیجه تروما هستند. به عنوان مثال، در میان بیماران تروما، مفاصل فاست گردنی منبع اصلی درد مزمن گردن هستند که اغلب مفاصل فاست فوقانی گردن را درگیر می‌کنند، که معمولاً در سطح C2-3 است. درد ناشی از مفصل فاست آسیب‌دیده اغلب به ناحیه‌ای نزدیک، مانند پشت سر یا بالای کمر، بسته به مفصل فاست آسیب‌دیده، ارجاع داده می‌شود.

مفاصل فاست کمری نیز می‌توانند الگوهای درد مشابهی ایجاد کنند، به طوری که درد به باسن یا ران‌ها نیز سرایت می‌کند، که باز هم به سطح نخاعی آسیب مفصل فاست بستگی دارد.

تشخیص آسیب‌های مفصل فاست

اگرچه اسکن MRI مفاصل فاست را نشان می‌دهد، اما درد یا آسیب ناشی از آنها آشکار نمی‌شود. برای تشخیص دقیق نیاز به تزریق‌های بی‌حسی نخاعی تشخیصی با هدایت تصویر دارد. پزشکان معمولاً این تزریق‌ها را بلوک می‌نامند زیرا می‌توانند به طور موقت درد بیمار را مسدود کرده و به یافتن منبع درد کمک کنند.

بلوک مفصل فاست چیست؟

بلوک مفصل فاست، تزریق ماده بی‌حسی، اغلب مقدار کمی کورتیزون، به داخل مفصل فاست است. این روش به تعیین اینکه آیا مفاصل فاست منبع درد کمر یا گردن هستند یا خیر، کمک می‌کند. از نظر درمانی، می‌تواند درد و التهاب را تسکین دهد.

در یک روش مشابه، پزشک یک بی‌حسی موضعی را به اعصاب مجاور که مفاصل فاست را تغذیه می‌کنند، تزریق می‌کند. این روش “بلوک شاخه میانی” نامیده می‌شود و اطلاعات تشخیصی بیشتری را ارائه می‌دهد.

در طول عمل چه انتظاری باید داشته باشم؟

• پوست و بافت‌های زیرین با تزریق بی‌حسی موضعی (لیدوکائین) بی‌حس می‌شوند.

• با استفاده از فلوروسکوپی، یک سوزن در مفصل فاست قرار داده می‌شود. مقدار کمی رنگ کنتراست تزریق می‌شود تا از قرارگیری صحیح اطمینان حاصل شود. سپس مقدار کمی کورتیکواستروئید (کورتیزون) به همراه بی‌حسی موضعی به مفصل تزریق می‌شود.

• در بلوک شاخه میانی، یک بی‌حسی موضعی در نزدیکی مفصل فاست به اعصابی که مفصل را تغذیه می‌کنند تزریق می‌شود.

بعد از عمل چه انتظاری باید داشته باشیم؟

اثر بی‌حسی موضعی تزریق شده به مفصل فاست معمولاً 3 تا 12 ساعت طول می‌کشد. کورتیزون ممکن است چند روز طول بکشد تا اثر کند.

از بلند کردن اجسام سنگین و سایر فعالیت‌هایی که می‌توانند به کمر شما فشار وارد کنند، به مدت یک یا دو روز پس از عمل خودداری کنید.

 آیا این عمل باعث تسکین طولانی مدت می‌شود؟

برای برخی از بیماران، بلوک مفصل فاست درد و التهاب را برای هفته‌ها تا ماه‌ها تسکین می‌دهد. این روش همچنین ممکن است به شما در ادامه سایر درمان‌هایتان، مانند برنامه ورزشی، کمک کند.

اگر این روش بدون تسکین طولانی مدت، پاسخ پیش‌آگهی مثبتی ارائه دهد، می‌توانیم در مورد یک روش طولانی‌تر به نام نورکتومی مفصل فاست صحبت کنیم. این روش نیاز به ارجاع به متخصص دیگری دارد و برای بیماران شرح داده می شود.

تزریق مفصل فاست شامل چه مواردی است؟

قبل از عمل

پزشک شما سابقه پزشکی کامل و نتایج تصویربرداری قبلی شما را بررسی می‌کند تا بهترین روش تزریق را تعیین کند. لطفاً جزئیات تمام داروهایی را که در حال حاضر مصرف می‌کنید، ارائه دهید.

در اینجا دستورالعمل‌های کاملی در مورد آماده‌سازی برای این عمل به شما ارائه داده می شود. این دستورالعمل‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

همراه داشتن یک نفر بلافاصله پس از عمل.

پزشک شما ممکن است از شما بخواهد مصرف برخی داروها و مکمل‌ها را متوقف کنید.

ترتیب دادن وسیله نقلیه برای رفتن به خانه.

در طول عمل

از بی‌حسی موضعی برای بی‌حس کردن ناحیه درمان استفاده می‌شود، بنابراین در طول عمل حداقل درد وجود دارد. شما در طول تزریق بیدار و هوشیار خواهید بود تا به پزشک خود جواب بعضی از سوال ها را بدهید. در صورت نیاز، ممکن است دوز کمی از داروهای مسکن خوراکی تجویز شود.

با کمک فلوروسکوپی، پزشک شما یک سوزن توخالی را از طریق پوست به داخل کپسول اطراف مفصل فاست هدایت می‌کند. فلوروسکوپی به پزشک اجازه می‌دهد تا سوزن را به صورت زنده روی مانیتور اشعه ایکس مشاهده کند و از رسیدن سوزن به محل مورد نظر اطمینان حاصل کند. ممکن است در این ناحیه کمی فشار احساس کنید.

پس از قرار گرفتن صحیح سوزن، داروهای بی‌حسی و کورتیکواستروئید به داخل کپسول مفصل فاست تزریق می‌شوند. سپس سوزن در جای خود قرار می‌گیرد. ممکن است در یک یا چند سطح نخاعی تزریق انجام شود و یک بانداژ روی محل تزریق قرار داده شود.

بعد از عمل

شما به مدت ۱۵ تا ۳۰ دقیقه در اتاق ریکاوری استراحت خواهید کرد. پرستار فشار خون و نبض شما را بررسی می‌کند. پرستار همچنین دستورالعمل‌های ترخیص را با شما در میان خواهد گذاشت. تسکین درد ممکن است بلافاصله پس از تزریق دارو شروع شود.

سخن نهایی

سندروم فاست لومبار تهدید کننده زندگی نیست، اما ممکن است عوارضی ایجاد کند که به برخی از اعصابی که تعدادی از قسمت‌های حیاتی بدن مانند مثانه و اندام‌های تحتانی را کنترل می‌کنند، آسیب برساند. بنابراین، برای جلوگیری از این عوارض، لازم است درمان به موقع انجام شود.

سوالات متداول

علائم سندروم فاست لومبار چیست؟

 تأخیر یا از بین رفتن رفلکس‌های عصبی طبیعی در اندام‌های تحتانی. 

مشکلات جنسی که ناگهان و بدون علت مشخص ظاهر می‌شوند. 

بی‌حسی و سوزن سوزن شدن در اندام‌های تحتانی. 

از دست دادن حس در قسمت‌هایی از بدن که با پشت فاست در تماس هستند. 

چه چیزی باعث اسپاسم کمر می‌شود؟

آسیب به عضلات، تاندون‌ها و رباط‌های کمر می‌تواند منجر به اسپاسم شود. علاوه بر بلند کردن اجسام سنگین، هر فعالیتی که فشار قابل توجهی بر عضلات و رباط‌های کمر وارد کند، می‌تواند منجر به آسیب شود.

چه چیزی باعث سندروم فاست لومبار می‌شود؟

شایع‌ترین علت فاست لومبار، کشیدگی یا آسیب به عضلاتی است که از کمر حمایت می‌کنند. عضلات و بافت همبند می‌توانند با بلند کردن یا حمل نادرست اجسام سنگین آسیب ببینند. عضلات کمر همچنین می‌توانند به دلیل عدم ورزش ضعیف شوند. تمریناتی که عضلات کمر و شکم را تقویت می‌کنند، می‌توانند درد را کاهش دهند.